کد بورسی چیست و با کد سجام چه فرقی دارد؟
کد بورسی شناسهٔ یکتای تو در بازار سرمایه است؛ هشت کاراکتر به‌شکل سه حرف فارسی و پنج رقم، مثل «گود۱۲۳۴۵». درخواستش را کارگزاری هنگام افتتاح حساب ثبت می‌کند و شرکت سپرده‌گذاری مرکزی صادرش می‌کند؛ رایگان است و پس از تأیید احراز هویت سجام معمولاً یک تا سه روز کاری وقت می‌برد. مثل کد ملی، برای هر نفر فقط یک کد وجود دارد؛ با ده کارگزاری هم که کار کنی، همان یک کد مالک سهام توست.
کد بورسی دقیقاً به چه درد می‌خورد؟
کد بورسی سند مالکیت توست. هر سهم، هر واحد صندوق و هر ورقهٔ بدهی که می‌خری، به نام همین کد در سامانهٔ سپرده‌گذاری مرکزی ثبت می‌شود، نه به نام کارگزاری.
همین یک جمله چند نتیجهٔ مهم دارد:
- اگر کارگزاری‌ات تعطیل شود، دارایی‌ات جای دیگری ثبت شده و از بین نمی‌رود.
- سهمی که با یک کارگزاری خریده‌ای، در پرتفوی کارگزاری‌های دیگرت هم دیده می‌شود.
- سود نقدی مجامع و سود ماهانهٔ صندوق‌ها به حساب بانکی متصل به همین کد واریز می‌شود.
سه کدی که مدام با هم اشتباه می‌شوند کدام‌اند؟
سه شناسهٔ جداگانه در مسیر ورود به بازار وجود دارد و هر کدام کار خودش را می‌کند.
| کد | چند رقم / چه شکلی | چه کسی می‌دهد | کارش چیست |
|---|---|---|---|
| کد پیگیری سجام | ده رقم | سامانهٔ سجام | شناسهٔ پروندهٔ اطلاعاتی؛ با آن نمی‌شود معامله کرد |
| کد بورسی | سه حرف + پنج رقم | شرکت سپرده‌گذاری مرکزی | شناسهٔ مالکیت؛ یکتا و سراسری |
| کد معاملات آنلاین | نام کاربری و رمز | خود کارگزاری | اجازهٔ ورود به سامانهٔ معاملاتی همان کارگزاری |
حرف‌های ابتدای کد بورسی معمولاً از سه حرف اول نام خانوادگی گرفته می‌شود و پنج رقم بعدی شماره‌ای است که سامانه می‌دهد. این حروف هیچ معنای دیگری ندارند و روی حق و حقوقت اثری نمی‌گذارند.
صدور کد بورسی چقدر طول می‌کشد و چقدر هزینه دارد؟
رایگان است و پس از تأیید احراز هویت معمولاً یک تا سه روز کاری زمان می‌برد. درخواست را کارگزاری ثبت می‌کند و صدور با شرکت سپرده‌گذاری مرکزی است، پس سرعتش به کارگزاری ربط چندانی ندارد.
مثالفرض کن شنبه ثبت‌نام سجام را تمام کردی و همان شب با اپ احراز هویت شدی. یکشنبه تأیید می‌آید، همان روز در کارگزاری حساب باز می‌کنی و کارگزاری درخواست کد را ثبت می‌کند و معمولاً سه‌شنبه یا چهارشنبه پیامک کد بورسی می‌رسد. اگر در همین فاصله آزمون معاملات برخط را هم بدهی، روزی که کد می‌آید همان روز می‌توانی اولین سفارش را بزنی.
اگر بیش از یک هفتهٔ کاری گذشت و خبری نشد، اول وضعیت احراز هویت را در پروفایل سجام ببین؛ در بیشتر موارد مشکل آن‌جاست، نه در صدور کد. مراحل را در احراز هویت سجام مرور کن.
کد بورسی‌ام را کجا ببینم؟
سه جا:
- پیامک صدور که از سمت کارگزاری یا سپرده‌گذاری مرکزی می‌آید.
- پنل کاربری کارگزاری، در بخش مشخصات حساب.
- پشتیبانی کارگزاری، اگر پیامک را گم کرده‌ای و به پنل هم دسترسی نداری.
نکتهکد بورسی‌ات را مثل شمارهٔ حساب بانکی جایی یادداشت کن. برای افتتاح حساب در کارگزاری دوم، انتقال کارگزار ناظر و پیگیری سود مجامع بارها لازمش می‌شود.
چرا با چند کارگزاری هم فقط یک کد بورسی دارم؟
چون کد به شخص تعلق دارد، نه به کارگزاری. کارگزاری فقط واسطهٔ ارسال سفارش توست؛ مالکیت در سپرده‌گذاری مرکزی ثبت می‌شود.
نتیجهٔ عملی‌اش این است که می‌توانی هم‌زمان در چند کارگزاری حساب داشته باشی و از پنل و خدمات هر کدام استفاده کنی. فقط یک قید هست: هر نماد یک «کارگزار ناظر» دارد و برای فروش سهمی که در کارگزاری دیگری خریده‌ای، باید ناظر آن نماد را منتقل کنی. این کار آنلاین و ظرف یکی دو روز کاری انجام می‌شود و جزئیاتش در کارگزاری را چطور انتخاب کنی؟ آمده است.
با کد بورسی می‌توانم معامله کنم؟
نه به‌تنهایی. کد بورسی اجازهٔ مالکیت می‌دهد، نه اجازهٔ معاملهٔ برخط. برای اینکه خودت از اپ یا سایت کارگزاری سفارش بزنی، باید کد معاملات آنلاین همان کارگزاری را بگیری که شرطش قبولی در آزمون معاملات برخط است. این آزمون و سرفصل‌هایش را در کد آنلاین و آزمون معاملات برخط توضیح داده‌ایم.
تا رسیدن کد، وقتت را تلف نکن؛ تابلوی بازار را ببین و با شاخص‌ها و نمادها آشنا شو.
پرسش‌های پرتکرار
کد بورسی هزینه دارد؟
نه. صدور کد بورسی رایگان است. تنها هزینهٔ مسیر، ۱۰٬۰۰۰ تومان ثبت‌نام سجام است و در بعضی دفاتر پیشخوان مبلغ کمی بابت احراز هویت حضوری.
کد بورسی باطل هم می‌شود؟
در شرایط عادی نه. کد به کد ملی گره خورده و تا وقتی تو بخواهی باقی می‌ماند. تغییر شمارهٔ موبایل یا نشانی هم کد را عوض نمی‌کند؛ فقط باید اطلاعات را در سجام به‌روز کنی.
کد بورسی برای بورس کالا هم کار می‌کند؟
نه به‌تنهایی. برای گواهی سپردهٔ کالایی و قراردادهای آتی باید کد معاملاتی بورس کالا را هم از کارگزاری دارای مجوز بگیری. پیش‌نیازش همان سجام تکمیل‌شده است و در کد معاملاتی بورس کالا توضیح داده شده.
سهام عدالت من هم زیر همین کد است؟
بله. اگر سهام عدالتت را آزادسازی کرده باشی، زیر همان کد بورسی شخصی تو ثبت می‌شود و در پرتفوی کارگزاری دیده می‌شود.
کد بورسی مشترک یا خانوادگی وجود دارد؟
نه. هر شخص حقیقی یک کد دارد. حساب مشترک در بازار سرمایه ایران تعریف نشده و هر خرید به نام یک کد ثبت می‌شود.
خلاصه
- کد بورسی سه حرف و پنج رقم است، رایگان صادر می‌شود و شناسهٔ مالکیت توست.
- صادرکننده شرکت سپرده‌گذاری مرکزی است و صدور معمولاً یک تا سه روز کاری پس از احراز هویت طول می‌کشد.
- کد پیگیری سجام، کد بورسی و کد آنلاین سه چیز متفاوت‌اند و با هم اشتباه گرفته می‌شوند.
- کد بورسی یکتا و سراسری است؛ چند کارگزاری هم که داشته باشی همان یک کد می‌ماند.
- برای معاملهٔ برخط، جدا از کد بورسی به کد آنلاین و قبولی در آزمون معاملات برخط نیاز داری.