قیمت رمزارز فقط نیمی از داستان است؛ نیمهٔ دیگر این است که پشت آن حرکت، پول تازه نشسته یا اهرم. دامیننس بیتکوین میگوید پول کجای بازار جمع شده، نرخ فاندینگ میگوید معاملهگران پرپچوال چقدر و به کدام طرف اهرم زدهاند، و موقعیت باز (Open Interest) میگوید چقدر پول در این معاملات قفل است. در بازار باشه دامیننس در صفحهٔ سنتیمنت رمزارز و فاندینگ و موقعیت باز در صفحهٔ مشتقه (برای بیتکوین، اتریوم و جدولی از رمزارزهای پرحجم) دیده میشوند.
سهم ارزش بازار بیتکوین از کل ارزش بازار رمزارزهاست. دامیننس بالا یعنی پول در بازار محافظهکارانه است و روی بیتکوین متمرکز مانده؛ دامیننس پایین یعنی سرمایه به سمت آلتکوینها چرخیده، همان چیزی که به آن «فصل آلت» میگویند.
کنار دامیننس، تغییر ۲۴ساعتهٔ کل ارزش بازار هم سنجهٔ مکملی است: رشد محسوس یعنی جریان پول ورودی مثبت، افت محسوس یعنی خروج نقدینگی و ریسکگریزی.
قرارداد پرپچوال برخلاف قرارداد آتی معمولی سررسید ندارد، پس صرافی باید با سازوکار دیگری قیمتش را نزدیک قیمت لحظهای نگه دارد. این سازوکار «فاندینگ» است: در بیشتر صرافیها هر ۸ ساعت یکبار (در بعضی هر ساعت)، یک طرف قرارداد (لانگ یا شورت) به طرف دیگر مبلغی میپردازد.
چون با بازهٔ ۸ساعته این پرداخت هر روز سه بار تکرار میشود، حتی یک نرخ کوچک سالانه عدد بزرگی میسازد: نرخ سالانه تقریباً برابر است با نرخ هر ۸ ساعت ضرب در سه ضرب در ۳۶۵.
مثالفرض کن فاندینگ هر ۸ ساعت ۰٫۰۱٪ باشد. سالانهاش میشود حدود ۱۱٪. یعنی کسی که موقعیت خرید با اهرم را یک سال کامل باز نگه دارد، فقط بابت فاندینگ چیزی نزدیک ۱۱٪ از ارزش موقعیتش را به طرف مقابل میپردازد (۰٫۰۱٪ × ۳ × ۳۶۵ ≈ ۱۱٪)، جدا از سود و زیان خود قیمت. با اهرم ۳ برابر، همین عدد حدود ۳۳٪ سرمایهٔ خودش است. عدد نمونه است و فاندینگ واقعی مدام عوض میشود.
موقعیت باز یعنی ارزش کل قراردادهایی که هنوز بسته نشدهاند؛ میگوید چقدر پول و اهرم در معاملات باز قفل است، نه اینکه چقدر معامله شده. برای خواندنش باید کنار جهت قیمت گذاشت:
| قیمت | موقعیت باز | تفسیر |
|---|---|---|
| بالا میرود | بالا میرود | پول تازه و لانگ جدید وارد شده؛ روند با پشتوانه |
| بالا میرود | پایین میرود | شورتها میبندند (کاورینگ)، نه ورود پول تازه |
| پایین میرود | بالا میرود | شورت جدید باز شده؛ فشار نزولی با پشتوانه |
| پایین میرود | پایین میرود | لانگها میبندند؛ خروج اهرم، نه فشار فروش تازه |
یک رشد قیمت با موقعیت باز رو به رشد و فاندینگ مثبت رو به بالا، یعنی رشد با اهرم و ازدحام همراه شده؛ چنین رشدی مستعد اصلاحهای تند است، چون یک افت کوچک میتواند صف لیکوییدشدن راه بیندازد. در مقابل، رشد قیمت با موقعیت باز نسبتاً ثابت و فاندینگ آرام، بیشتر از خرید واقعی میآید و معمولاً سالمتر است.
همان صفحهٔ مشتقهٔ سایت دو سنجهٔ دیگر هم دارد که کنار این سه معنا پیدا میکنند: DVOL که نوسان ضمنی آپشنهای بیتکوین و اتریوم را میسنجد، و نسبت Put/Call که تقاضای پوشش نزولی را در برابر خوشبینی نشان میدهد.
نکتهموقعیت باز بالا بهتنهایی خطرناک نیست؛ ترکیبش با فاندینگ و جهت قیمت است که ریسک اسکوییز را نشان میدهد.
نه بهتنهایی. یعنی ریسک یکطرفهشدن اهرم بالا رفته. باید کنار موقعیت باز و روند قیمت دیده شود، نه بهعنوان یک سیگنال مستقل.
کاملاً. دامیننس یک نسبت است، نه قیمت؛ حتی اگر همهٔ بازار سقوط کند، دامیننس میتواند بالا برود چون آلتکوینها معمولاً بیشتر از بیتکوین میریزند.
بهتنهایی نه. ترکیبش با جهت قیمت و فاندینگ است که ریسک اسکوییز را نشان میدهد، نه عدد موقعیت باز بهتنهایی.
عمدتاً Deribit برای فاندینگ، DVOL و آپشن بیتکوین و اتریوم؛ تجمیعکنندههایی مثل CoinGecko، Coinalyze و Hyperliquid برای جدول فاندینگ چندارزی، نسبت لانگ به شورت و لیکوییدیشن؛ و CoinGecko برای دامیننس و ارزش کل بازار. این منابع رایگاناند و گاهی با تأخیر یا قطعی جواب میدهند؛ در آن حالت آخرین دادهٔ ذخیرهشده با برچسب نشان داده میشود.