تحلیل آن‌چین مقدماتی: MVRV، SOPR، NUPL و Puell

تحلیل آن‌چین یعنی به‌جای نمودار قیمت، خود دفتر بلاک‌چین را بخوانی. چون هر جابه‌جایی بیت‌کوین برای همیشه ثبت شده، می‌شود حساب کرد هر واحد آخرین بار با چه قیمتی دست عوض کرده و در نتیجه فهمید چه سهمی از بازار الان در سود است و چه سهمی در زیان. همین یک عدد، بنیاد چهار نشانگری است که صفحهٔ آن‌چین سایت نشان می‌دهد و کارشان پاسخ به یک پرسش است: بازار به سقف چرخه نزدیک‌تر است یا به کف؟

ارزش واقعی‌شده یعنی چه؟

ارزش واقعی‌شده (realized value) یعنی اگر هر واحد بیت‌کوین را به قیمت آخرین باری که جابه‌جا شده حساب کنی، کل شبکه چقدر می‌ارزد. این با ارزش بازار فرق دارد: ارزش بازار همهٔ واحدها را به قیمت امروز حساب می‌کند، ارزش واقعی‌شده هر واحد را به قیمت آخرین انتقالش.

ارزش واقعی‌شده تقریبی از «قیمت تمام‌شدهٔ بازار» است. وقتی ارزش بازار خیلی بالاتر از آن برود، یعنی دارندگان روی هم سود بزرگی روی کاغذ دارند و انگیزهٔ فروش بالاست. وقتی زیر آن برود، یعنی بازار روی هم در زیان است؛ وضعیتی که تاریخاً در کف‌های چرخه دیده شده است. همهٔ نشانگرهای این صفحه از همین ایده بیرون می‌آیند.

MVRV-Z چه می‌گوید؟

فاصلهٔ ارزش بازار از ارزش واقعی‌شده را می‌سنجد و آن را نسبت به پراکندگی تاریخی‌اش نرمال می‌کند، تا عددی به دست بیاید که در چرخه‌های مختلف قابل‌مقایسه باشد. هر چه بالاتر، بازار داغ‌تر.

این نشانگر ابزار خرید و فروش روزانه نیست. عددش هفته‌ها و ماه‌ها در یک ناحیه می‌ماند و کارش گفتن «الان کجای چرخه‌ایم» است، نه «فردا چه می‌شود».

SOPR چطور خوانده می‌شود؟

نسبت قیمت فروش به قیمت خرید واحدهایی که امروز جابه‌جا شده‌اند را می‌سنجد. بالای یک یعنی به‌طور میانگین در سود فروخته‌اند، زیر یک یعنی در ضرر.

• ۱٫۰۵ و بالاتر: سودگیری گسترده؛ دارندگان با سود بالا می‌فروشند و احتمال فشار فروش بیشتر است.
• بین ۱ و ۱٫۰۵: سود ملایم؛ روند سالم و خنثی.
• کمی زیر ۱: بازار در آستانهٔ ضرر؛ سطح حمایت روانی مهمی است.
• زیر ۰٫۹۷: فروش زیان‌ده و تسلیم دارندگان؛ تاریخاً نزدیک کف.

نکتهٔ کلیدی SOPR، خود عدد یک است. در روندهای صعودی، هر بار که SOPR به یک نزدیک می‌شود و برمی‌گردد بالا، یعنی دارندگان حاضر نشده‌اند با ضرر بفروشند. عبور قاطع به زیر یک و ماندن در آنجا، تغییر رژیم است.

NUPL و Puell چه چیزی اضافه می‌کنند؟

NUPL سهم سود تحقق‌نیافتهٔ کل شبکه را می‌سنجد: اگر همین حالا همه می‌فروختند، چند درصد ارزش بازار سود بود. بالای ۰٫۷۵ یعنی سرخوشی و منطقهٔ سقف تاریخی، بالای ۰٫۵ یعنی طمع و ریسک اصلاح رو به افزایش، زیر ۰٫۲۵ یعنی سود تحقق‌نیافته اندک و نزدیکی به کف، و زیر صفر یعنی کل بازار در زیان است، همان چیزی که «تسلیم» نامیده می‌شود.

Puell Multiple از سمت عرضه نگاه می‌کند: درآمد روزانهٔ ماینرها نسبت به میانگین یک‌سالهٔ خودش. بالای ۴ یعنی درآمد ماینر بسیار بالاست و منطقهٔ سقف چرخه، زیر ۰٫۵ یعنی درآمد بسیار پایین است و تاریخاً ناحیهٔ کف. منطقش ساده است: وقتی درآمد ماینرها نسبت به عادت خودشان بسیار بالا می‌رود، فشار فروششان هم بالا می‌رود.

مثالفرض کن صفحه این چهار عدد را نشان می‌دهد: MVRV-Z برابر ۰٫۶، SOPR برابر ۰٫۹۶، NUPL برابر ۰٫۱۸ و Puell برابر ۰٫۷. هر چهار سنجه یک چیز می‌گویند: بازار سرد است، دارندگان با ضرر می‌فروشند و درآمد ماینرها زیر میانگین است. این یعنی «موقعیت چرخه‌ای مناسب انباشت»، نه «فردا قیمت بالا می‌رود». اگر نصف این سنجه‌ها سرد و نصفشان داغ بودند، تفسیر درست «سیگنال روشنی نیست» بود، نه انتخاب آن عددی که با نظر قبلی‌ات جور در می‌آید.

دامیننس استیبل‌کوین چه چیزی نشان می‌دهد؟

سهم استیبل‌کوین‌ها از کل ارزش بازار رمزارزها را. عدد بالا یعنی پول زیادی کنار نشسته و منتظر است؛ هم نشانهٔ ترس است و هم باروت آمادهٔ ورود. عدد پایین یعنی پول عمدتاً درگیر بازار است و ذخیرهٔ نقدینگی کم است، که نشانهٔ ریسک‌پذیری بالاست.

صفحهٔ آن‌چین سایت این عدد را در کنار چهار نشانگر قبلی می‌گذارد؛ در عمل بالای حدود ۱۲٪ را «نقدینگی پارک‌شده» و زیر حدود ۷٪ را «ریسک‌پذیری بالا» تفسیر می‌کند و بین این دو را محدودهٔ میانه.

محدودیت‌های تحلیل آن‌چین چیست؟

• برای بیت‌کوین بیشترین معنا را دارد. برای رمزارزهایی که بخش بزرگی از عرضه‌شان دست تیم و صندوق‌هاست، این سنجه‌ها تصویر گمراه‌کننده می‌دهند.
• آستانه‌ها ثابت نیستند. هر چرخه با ورود بازیگران تازه، دامنهٔ حرکت سنجه‌ها را عوض کرده است. آستانه‌های بالا راهنما هستند، نه قانون.
• تأخیر دارد. دادهٔ آن‌چین روزانه به‌روز می‌شود و برای تصمیم ساعتی ساخته نشده است.
• سیگنالش بلندمدت است. MVRV-Z می‌تواند ماه‌ها در ناحیهٔ «سقف» بماند و قیمت همچنان بالا برود.
• جایگزین مدیریت ریسک نیست. همان قواعد اندازهٔ پوزیشن و حد ضرر اینجا هم لازم است.

برای تصمیم‌های کوتاه‌مدت، آن‌چین را با تصویر مشتقه و تکنیکال کنار هم بگذار؛ دامیننس، فاندینگ و موقعیت باز لایهٔ اهرم بازار را نشان می‌دهد و تحلیل تکنیکال رمزارز لایهٔ قیمت را.

پرسش‌های پرتکرار

این داده‌ها از کجا می‌آیند؟

از خود بلاک‌چین بیت‌کوین. هر تراکنش عمومی است، پس هر کسی می‌تواند همین سنجه‌ها را بسازد. تفاوت منابع مختلف در جزئیات محاسبه و در فیلترکردن جابه‌جایی‌های درون‌سازمانی صرافی‌هاست، نه در دادهٔ خام. صفحهٔ سایت این اعداد را از سرویس‌های عمومی و رایگان می‌گیرد که روزانه به‌روز می‌شوند؛ اگر منبعی موقتاً جواب ندهد، آخرین مقدار ذخیره‌شده با برچسب «دادهٔ ذخیره‌شده» نمایش داده می‌شود.

MVRV منفی یعنی حتماً کف بازار است؟

نه. یعنی بازار روی هم در زیان است، وضعیتی که تاریخاً در نزدیکی کف‌ها دیده شده. «تاریخاً» تضمین نیست و این وضعیت می‌تواند ماه‌ها ادامه پیدا کند.

برای اتریوم و آلت‌کوین‌ها هم همین نشانگرها هست؟

نسخه‌هایی هست ولی قابل‌اتکا بودنشان بسیار کمتر است، چون توزیع اولیهٔ عرضه و نقش قراردادهای هوشمند، معنی «آخرین قیمت جابه‌جایی» را مخدوش می‌کند. صفحهٔ آن‌چین سایت عمداً فقط بیت‌کوین را پوشش می‌دهد.

هر چند وقت باید این صفحه را ببینم؟

هفتگی کافی است. این سنجه‌ها برای تصمیم دربارهٔ وزن رمزارز در سبد ساخته شده‌اند، نه برای ورود و خروج روزانه.

خلاصه

• آن‌چین از دفتر بلاک‌چین ساخته می‌شود و می‌گوید چه سهمی از بازار در سود یا زیان است.
• MVRV-Z فاصلهٔ ارزش بازار از ارزش واقعی‌شده است؛ بالای ۷ سقف چرخه، زیر صفر تسلیم.
• SOPR سود یا زیان واحدهای جابه‌جاشده را می‌سنجد و عدد یک، خط روانی مهم آن است.
• NUPL سود تحقق‌نیافتهٔ شبکه و Puell درآمد ماینر نسبت به میانگین یک‌ساله را نشان می‌دهد.
• این سنجه‌ها موقعیت چرخه را می‌گویند نه زمان دقیق؛ برای بیت‌کوین بیشترین معنا را دارند و جای مدیریت ریسک را نمی‌گیرند.