اقتصاد ایران: دلار، تورم و نقدینگی در یک هاب
هاب «اقتصاد ایران» (/macro/iran/) یک صفحهٔ نمای کلی و چهار زیرصفحه دارد: دلار و پیش‌بینی، تورم، بازار پول و نقدینگی، و نهاده‌های ساختمانی. هر زیرصفحه فقط نمودارهای خودش را بار می‌کند، پس سریع باز می‌شود. کل هاب در لایهٔ اشتراک سرمایه‌گذار است.
هاب چطور چیده شده است؟
نوار بالای صفحه پنج بخش دارد: نمای کلی، دلار و پیش‌بینی (/macro/iran/dollar/)، تورم (/macro/iran/inflation/)، بازار پول و نقدینگی (/macro/iran/money/) و نهاده‌های ساختمانی (/macro/iran/building/). نمای کلی دلار، تورم، نقدینگی و نرخ بهره را در یک نگاه می‌آورد و یک «تحلیل خودکار» متنی هم دارد. برای نمودارها و جزئیات باید وارد همان زیرصفحه شوی.
دلار و پیش‌بینی نرخ از کجا می‌آید؟
پیش‌بینی از میانگین سه مدل مستقل می‌آید. مدل برابری قدرت خرید (PPP) از تفاضل تورم ایران و آمریکا کار می‌کند، مدل پولی از رابطهٔ دلار با نقدینگی، و مدل رانش از روند تاریخی خود دلار. صفحه اجماع این سه را برای افق‌های ۳ ماه، ۶ ماه و یک سال با یک بازهٔ عدم‌قطعیت نشان می‌دهد و سه سناریوی یک‌ساله هم دارد: خوش‌بینانه، پایه و بدبینانه. کنارش «نرخ تعادلی بنیادی» با یک کف و سقف می‌آید، و نرخ دلار ضمنی طلا (از قیمت طلای داخلی و انس جهانی) یک لنگر کوتاه‌مدت مستقل می‌دهد. جدول «کارنامهٔ بک‌تست» هم می‌گوید هر مدل در آزمون گذشته از «گام تصادفی» (فرض اینکه نرخ فردا همان نرخ امروز است) بهتر بوده یا نه.
مثالفرض کن نرخ بازار امروز دلار ۱۰۰٬۰۰۰ تومان است و نرخ تعادلی بنیادی ۹۲٬۰۰۰ تومان. شکاف بازار می‌شود (۱۰۰٬۰۰۰ ÷ ۹۲٬۰۰۰) − ۱ ≈ ۸٫۷٪؛ یعنی طبق این مدل، دلار حدود ۸٫۷٪ بالاتر از چیزی است که تورم انباشته توجیه می‌کند. این عدد کنار حباب طلا و سکه یک سرنخ برای تصمیم دربارهٔ دارایی‌های دلاری است، نه یک پیش‌بینی قطعی.
سرخط تورم چه چیزی نشان می‌دهد؟
سرخط تورم عدد دو منبع رسمی را کنار هم می‌گذارد: بانک مرکزی و مرکز آمار، هر دو با تورم نقطه‌به‌نقطه و سالانه. زیرش تورم گروه‌های کالایی، تورم دهک‌های هزینه‌ای (کدام دهک تورم بیشتری را تجربه کرده)، تورم استان‌ها و روند بلندمدت تورم از دههٔ ۱۳۵۰ می‌آید. در نمودار استان‌ها می‌توانی استان خودت را هم انتخاب کنی.
نکتهمیله‌های نمودار تورم استان‌ها از خط تورم کشور شروع می‌شوند، نه از صفر. وقتی تورم همهٔ استان‌ها بالای ۵۰٪ است، میله‌هایی که از صفر شروع شوند تقریباً هم‌قد دیده می‌شوند و فاصلهٔ واقعی گم می‌شود. قرمز یعنی بالاتر از کشور و سبز یعنی پایین‌تر.
بازار پول و نهاده‌های ساختمانی چه اضافه می‌کنند؟
این دو بخش پشت‌صحنهٔ تورم را نشان می‌دهند. بازار پول نرخ بین‌بانکی، نتیجهٔ حراج‌های هفتگی عملیات بازار باز (تقاضای بانک‌ها، مبلغ تزریق‌شده و خالص تزریق)، منشأ خلق نقدینگی و نماگرهای کلان بانک مرکزی را می‌آورد. نهاده‌های ساختمانی تورم فصلی نهاده‌های ساخت‌وساز شهر تهران و حداقل، حداکثر و متوسط قیمت مصالح منتخب را به تومان نشان می‌دهد؛ همان چیزی که مستقیم روی هزینهٔ ساخت و قیمت مسکن اثر می‌گذارد.
پرسش‌های پرتکرار
این صفحه رایگان است؟
نه، در لایهٔ اشتراک سرمایه‌گذار است؛ داشبورد رایگان فقط قیمت لحظه‌ای دلار را نشان می‌دهد، نه مدل و پیش‌بینی را.
پیش‌بینی دلار قطعی است؟
نه. خروجی یک تخمین آماری با بازهٔ عدم‌قطعیت است، نه توصیهٔ خرید یا فروش ارز.
چرا بانک مرکزی و مرکز آمار عدد تورم متفاوتی می‌دهند؟
چون روش نمونه‌گیری و سبد کالایی‌شان یکی نیست؛ صفحه هر دو را کنار هم می‌گذارد تا خودت فاصله را ببینی.
چند وقت یک‌بار داده به‌روز می‌شود؟
بسته به بخش فرق دارد: نرخ دلار از فید بازار می‌آید، تورم و نقدینگی ماهانه، عملیات بازار باز هفتگی و نهاده‌های ساختمانی فصلی؛ همان‌قدر که داده رسمی منتشر می‌شود.
خلاصه
- هاب پنج بخش دارد: نمای کلی، دلار و پیش‌بینی، تورم، بازار پول و نقدینگی، نهاده‌های ساختمانی.
- پیش‌بینی دلار از اجماع سه مدل (PPP، پولی و رانش) می‌آید و با بازهٔ عدم‌قطعیت و سه سناریو نشان داده می‌شود، نه یک عدد قطعی.
- تورم از دو منبع رسمی (بانک مرکزی و مرکز آمار) با گروه‌ها، دهک‌ها و استان‌ها می‌آید.
- نمودار استان‌ها از خط تورم کشور شروع می‌شود، نه از صفر.
- کل هاب در لایهٔ اشتراک سرمایه‌گذار است و خروجی‌اش تخمین آماری است، نه توصیهٔ مالی.