قدرت خریدار به فروشنده یعنی سرانهٔ خرید حقیقی تقسیم بر سرانهٔ فروش حقیقی. سرانه هم یعنی ارزش معاملهٔ آن طرف تقسیم بر تعداد کدهای آن طرف. اگر این عدد بالای یک باشد، هر خریدار به‌طور متوسط درشت‌تر از هر فروشنده عمل کرده است؛ یعنی پول در دست کمتری جمع می‌شود و سهم از دست تعداد بیشتری خارج می‌شود. عدد زیر یک عکس این را می‌گوید.
این متریک به‌تنهایی سیگنال خرید نیست. قدرت خریدار فقط ترکیب طرفین را اندازه می‌گیرد، نه جهت پول و نه جهت قیمت. در ادامه می‌بینی که یک نماد می‌تواند هم‌زمان قدرت خریدار بالای یک و خروج پول حقیقی داشته باشد.
سه گام دارد و هر سه گام فقط از اعداد جدول حقیقی و حقوقی تابلو می‌آید:
«بازار باشه» دقیقاً همین را حساب می‌کند: قیمت را از قیمت پایانی (و اگر نبود آخرین معامله) برمی‌دارد، ارزش‌ها را از ریال تابلو به تومان تبدیل می‌کند و سرانه را به میلیون تومان نشان می‌دهد.
مثالهمان نماد فرضی صفحهٔ نماد با قیمت پایانی ۴٬۹۵۰ ریال (۴۹۵ تومان):
- خرید حقیقی: ۱٬۲۰۰ کد و ۱۴ میلیون سهم ← ارزش ۶٬۹۳۰ میلیون تومان ← سرانهٔ خرید ۵٫۸ میلیون تومان
- فروش حقیقی: ۲٬۰۰۰ کد و ۱۸ میلیون سهم ← ارزش ۸٬۹۱۰ میلیون تومان ← سرانهٔ فروش ۴٫۵ میلیون تومان
- قدرت خریدار = ۵٫۸ ÷ ۴٫۵ = ۱٫۳
یعنی هر خریدار به‌طور متوسط ۳۰٪ درشت‌تر از هر فروشنده خرید کرده است.
چون قیمت در صورت و مخرج کسر حذف می‌شود. بعضی منابع سرانه را «حجم ÷ تعداد کد» تعریف می‌کنند (سرانه به سهم) و بعضی «ارزش ÷ تعداد کد» (سرانه به تومان). برای نسبت قدرت هر دو دقیقاً یک عدد می‌دهند، چون هر دو طرف با همان یک قیمت ضرب می‌شوند.
در مثال بالا سرانهٔ حجمی خرید حدود ۱۱٬۶۶۷ سهم و سرانهٔ حجمی فروش ۹٬۰۰۰ سهم است و نسبت‌شان باز هم ۱٫۳ می‌شود. پس دعوا بر سر تعریف سرانه، فقط بر سر واحد است. سرانهٔ تومانی را ترجیح می‌دهیم چون بین نمادهای با قیمت‌های خیلی متفاوت قابل مقایسه است؛ سرانهٔ سهمی نیست.
هیچ آستانهٔ قانونی وجود ندارد؛ این‌ها قاعده‌های تجربی رایج بازار هستند و ابزار ما هم با همین‌ها رنگ می‌دهد:
| بازهٔ قدرت | خواندن تابلو | رنگ در ابزار |
|---|---|---|
| زیر ۰٫۷ | فروشنده‌ها درشت‌ترند؛ پول درشت در حال خروج است | قرمز |
| ۰٫۷ تا ۱٫۵ | تعادل نسبی؛ عدد معنای خاصی ندارد | خنثی |
| ۱٫۵ تا ۲ | خریدار محسوساً درشت‌تر؛ ارزش پیگیری دارد | سبز |
| بالای ۲ | تجمع پول درشت در تعداد کد کم | سبز |
| بالای ۵ | معمولاً نشانهٔ تعداد کد بسیار کم است، نه قدرت واقعی | سبز، ولی با احتیاط |
منابع آموزشی بازار هم معمولاً نسبت بالای ۱٫۵ تا ۲ را «معنادار» می‌دانند. ولی یادت باشد این عدد یک نسبت است: نسبت بزرگ می‌تواند از صورت بزرگ بیاید یا از مخرج کوچک، و این دو اصلاً یک معنی ندارند.
چون قدرت خریدار ترکیب طرفین را می‌سنجد و جریان پول جهت خالص را. در همان مثال، قدرت ۱٫۳ است ولی حقیقی‌ها خالص ۴ میلیون سهم فروخته‌اند، یعنی حدود ۱٫۹۸ میلیارد تومان پول حقیقی از نماد خارج شده است.
توضیحش ساده است: خریدارها کم و درشت بودند، فروشنده‌ها زیاد و متوسط؛ ولی جمع فروش بیشتر از جمع خرید بود. عدد اول دربارهٔ نفرات حرف می‌زند و عدد دوم دربارهٔ مبلغ.
نکتهاین دو متریک را همیشه با هم بخوان. قدرت خریدار بالا + ورود پول حقیقی یعنی پول درشت واقعاً وارد شده است؛ قدرت خریدار بالا + خروج پول یعنی حقوقی یا چند کد درشت در حال جمع‌کردن سهم از دست جمعیت‌اند، که تفسیرش کاملاً به قیمت و روند بستگی دارد. تفصیلش در ورود و خروج پول حقیقی است.
پنج حالت رایج که عدد را بی‌معنی می‌کنند:
سه شرط را با هم بگذار، نه یکی را تنها:
اسکرینر تابلوخوانی همین ترکیب را به‌شکل آماده دارد: دکمهٔ «قدرت خریدار بالا» فیلتر قدرت بالای ۱٫۵ و سرانهٔ خرید بالای ۵۰ میلیون تومان را با هم اعمال می‌کند و نتیجه را بر اساس قدرت مرتب می‌کند. بعد از آن، هر نماد را در تابلوخوانی باز کن و تعداد کدهای هر طرف را هم در جدول حقیقی و حقوقی صفحهٔ نماد در TSETMC ببین؛ ابزار ما تعداد کدها را نشان نمی‌دهد.
هیچ عددی به‌تنهایی سیگنال خرید نیست. قدرت بالای ۱٫۵ همراه با ورود پول حقیقی و تعداد کافی خریدار، فقط یک نشانه برای بررسی بیشتر است، نه تصمیم.
نه به خاطر فرمول: حجمی یا ارزشی، با قیمت پایانی یا آخرین معامله، نسبت قدرت یکی می‌ماند چون قیمت از صورت و مخرج حذف می‌شود. فرق معمولاً از لحظهٔ به‌روزرسانی آمار و گردکردن است؛ اگر خیلی فرق داشت، احتمالاً یکی از منابع معاملات بلوکی یا عمده را هم داخل آورده است.
برای صندوق‌های درآمد ثابت عملاً نه؛ حجم معاملات آن‌ها بسیار بزرگ و ماهیت‌شان نقدینگی‌محور است و فهرست‌ها را قبضه می‌کنند. ابزار ما این صندوق‌ها را از رتبه‌بندی قدرت و جریان پول کنار می‌گذارد.
اول روز این عدد با چند معامله ساخته می‌شود و بسیار پرنوسان است. هر چه به پایان جلسه نزدیک‌تر شوی، سرانه‌ها پایدارتر و قابل اتکاترند.