خرید گواهی سپردهٔ طلا و سکه قدم‌به‌قدم
گواهی سپردهٔ شمش طلا نزدیک‌ترین راه به خرید طلای خام است: هر ورقه معادل ۰٫۱ گرم (۱۰۰ سوت) از شمش یک‌کیلوگرمی با عیار ۹۹۵ از ۱۰۰۰ است، اجرت ساخت ندارد، مالیات معامله ندارد و در انبار مورد تأیید بورس نگهداری می‌شود. هر گواهی سکه هم معادل یک تمام سکهٔ بهار آزادی طرح جدید است. برای خرید هر دو فقط به کد بازار مالی بورس کالا و پنجرهٔ معاملاتی بعدازظهر نیاز داری.
هر گواهی چقدر طلاست؟
واحد گواهی شمش طلا ۰٫۱ گرم است؛ یعنی هر ۱۰ ورقه یک گرم و هر ۱۰ هزار ورقه یک کیلوگرم. همین ریزبودن واحد، بزرگ‌ترین مزیت عملی آن است: می‌توانی با مبلغی در حد چند میلیون تومان هم دقیقاً به اندازهٔ پولت طلا بخری، نه گرد شده به یک گرم یا یک سکه.
گواهی سکه این‌طور خرد نمی‌شود: هر ورقهٔ گواهی پیوستهٔ سکه معادل یک تمام سکهٔ بهار آزادی طرح جدید است. برای همین قیمت هر ورقه‌اش در شهریور ۱۴۰۵ حدود ۲٬۳۶۰ میلیون ریال (۲۳۶ میلیون تومان) بود، در حالی که یک ورقهٔ شمش حدود ۳۲ میلیون ریال بود. حداقل و حداکثر حجم سفارش و سقف دارایی هر شخص در مشخصات همان نماد در سامانهٔ کارگزاری نوشته شده است؛ قبل از ثبت اولین سفارش حتماً بخوانش.
نماد این گواهی‌ها چیست و کی معامله می‌شوند؟
نمادها از کدهای عددی قدیمی به نام‌های لاتین کوتاه تغییر کرده‌اند: GoldBar برای شمش طلا، GoldCoin برای سکه و SilverBar برای شمش نقره. ساعت معاملاتشان با تابلوی سهام یکی نیست:
| مرحله | زمان |
|---|---|
| پیش‌گشایش | ۱۱:۳۰ تا ۱۲:۰۰ |
| حراج تک‌قیمتی | رأس ۱۲:۰۰ |
| حراج پیوسته (شنبه تا چهارشنبه) | ۱۲:۰۰ تا ۱۸:۰۰ |
بورس کالا گاهی این ساعت را با اطلاعیه موقتاً تغییر می‌دهد؛ اطلاعیهٔ روز را از کارگزاری‌ات ببین.
نکتههمین پنجرهٔ بعدازظهر یعنی بازار گواهی طلا به خبرهای بعد از بسته‌شدن بورس سهام هم واکنش نشان می‌دهد. اگر انس جهانی ظهر به‌وقت تهران تکان بخورد، اثرش را همان روز روی تابلوی گواهی می‌بینی، نه فردا.
مراحل خرید چیست؟
- کد بازار مالی بورس کالا را بگیر (اگر نداری، مسیرش اینجاست).
- وارد سامانهٔ معاملات برخط کارگزاری شو که گواهی‌ها در آن فعال است. در بعضی کارگزاری‌ها همان سامانهٔ سهام است و در بعضی سامانهٔ کالایی جدا.
- موجودی کافی در حساب همان سامانه داشته باش؛ اگر کارگزاری حساب کالا را جدا نگه می‌دارد، پول را به آن منتقل کن.
- نماد را جست‌وجو کن و مشخصاتش را بخوان: واحد، حداقل حجم سفارش، دامنهٔ نوسان.
- قبل از ثبت سفارش، حباب را ببین. خرید در حباب بالا یعنی حتی اگر طلا ثابت بماند، ضرر می‌کنی.
- سفارش را ترجیحاً به‌صورت محدود (با قیمت مشخص) ثبت کن، نه سفارش بازار؛ در نمادهای کم‌عمق، سفارش بازار قیمت بدی می‌گیرد.
مثالفرض کن قیمت هر ورقهٔ شمش طلا روی تابلو ۳۲٬۰۰۰٬۰۰۰ ریال (۳٬۲۰۰٬۰۰۰ تومان) باشد و ۱۰۰ میلیون تومان داشته باشی. ۳۱ ورقه می‌خری به ارزش ۹۹٫۲ میلیون تومان، یعنی ۳٫۱ گرم طلای ۹۹۵. کارمزد سمت خرید حدود ۰٫۲۴٪ می‌شود، یعنی نزدیک ۲۴۰ هزار تومان، و مالیاتی هم در کار نیست. همین ۴ گرم اگر آب‌شده می‌خریدی، اجرت و حباب خرده‌فروشی رویش می‌آمد و نگهداری‌اش هم با خودت بود.
گواهی طلا با صندوق طلا و طلای فیزیکی چه فرقی دارد؟
| ویژگی | گواهی شمش طلا | گواهی سکه | صندوق طلا | طلای فیزیکی |
|---|---|---|---|---|
| مالک چه چیزی هستی | ۰٫۱ گرم طلای ۹۹۵ در انبار | یک سکهٔ بهار آزادی در خزانه | واحدی از سبد طلا | خود فلز در دست تو |
| کد لازم | کد بازار مالی بورس کالا | کد بازار مالی بورس کالا | کد بورسی معمولی | ندارد |
| حباب نسبت به چه | قیمت جهانی طلا | ارزش طلای خالص سکه به قیمت جهانی | ارزش خالص دارایی (NAV) | قیمت روز و اجرت |
| کارمزد رفت‌وبرگشت | حدود ۰٫۴۸٪ | حدود ۰٫۲۵٪ | بیشتر از گواهی، کمتر از سهام | اجرت ساخت و کارمزد صرافی |
| ریسک نگهداری | با انبار | با انبار | با صندوق | با خودت |
| امکان تحویل فیزیکی | بله، از حد نصاب به بالا | بله، از یک سکه به بالا | خیر | همان لحظه |
اگر هدفت صرفاً حفظ ارزش پول در برابر طلاست و نمی‌خواهی کد جدا بگیری، صندوق طلا ساده‌تر است؛ ولی حبابش را در حباب صندوق طلا ببین. اگر می‌خواهی تا حد ممکن به قیمت خام طلا نزدیک باشی، گواهی شمش انتخاب دقیق‌تری است.
قبل از خرید چه چیزهایی را چک کنم؟
- حباب امروز. گواهی طلا معمولاً حباب کوچکی دارد؛ حباب دورقمی نشانهٔ هیجان است. منطقش در حباب گواهی سپرده و دلار محاسباتی آمده.
- دلار محاسباتی. این ستون می‌گوید بازار برای قیمت‌گذاری این گواهی، دلار را چند فرض کرده است. اگر از دلار آزاد خیلی بالاتر باشد، یعنی پیش‌خور شده.
- ارزش معاملات روزانه. نماد کم‌معامله را روز فروش سخت می‌فروشی.
- فاصلهٔ مظنهٔ خرید و فروش. فاصلهٔ زیاد یعنی هزینهٔ پنهان ورود و خروج.
پرسش‌های پرتکرار
می‌توانم گواهی را به شمش واقعی تبدیل کنم؟
بله، ولی از یک حد نصاب به بالا. برای شمش طلا حداقل حدود ۱۱ هزار گواهی، یعنی در حد یک شمش یک‌کیلوگرمی، لازم است؛ برای سکه حداقل یک قطعهٔ کامل. مراحل و هزینه‌هایش در تحویل فیزیکی از خزانه آمده است.
سود گواهی طلا از کجا می‌آید؟
فقط از رشد قیمت طلا و دلار، و از کم‌شدن حباب. گواهی سود نقدی یا کوپن ندارد.
گواهی طلا در ساعت بستهٔ بازار قابل فروش است؟
نه. بیرون از ساعت معاملات نمی‌توانی بفروشی؛ این تفاوت مهمی با طلای فیزیکی است که هر وقت خریدار پیدا کنی نقد می‌شود.
بین گواهی شمش و گواهی سکه کدام بهتر است؟
هیچ‌کدام ذاتاً بهتر نیست. گواهی شمش به قیمت خام طلا نزدیک‌تر است و گواهی سکه علاوه بر طلا، حباب بازار سکهٔ داخلی را هم با خود می‌آورد که می‌تواند به سودت باشد یا به ضررت.
خلاصه
- هر گواهی شمش طلا ۰٫۱ گرم طلای ۹۹۵ است؛ هر ۱۰ ورقه یک گرم.
- هر ورقهٔ گواهی سکه یک تمام سکهٔ بهار آزادی طرح جدید است.
- معاملات بعدازظهر انجام می‌شود: پیش‌گشایش ۱۱:۳۰، پیوسته ۱۲:۰۰ تا ۱۸:۰۰.
- کارمزد کسری از سهام است و خود معامله مالیات ندارد.
- قبل از سفارش، حباب و دلار محاسباتی و ارزش معاملات را ببین.