گواهی سپرده‌ات را می‌توانی به کالای واقعی تبدیل کنی: درخواست تحویل را در سامانهٔ معاملاتی کارگزاری ثبت می‌کنی، نوبت می‌گیری، کارگزاری مدارک را بررسی و نامهٔ خروج کالا از انبار را صادر می‌کند و در روز نوبت با کارت ملی به خزانه می‌روی و کالا را تحویل می‌گیری. کل فرایند چند روز کاری طول می‌کشد و هزینه‌اش انبارداری روزهای نگهداری، ارزیابی و ۱۰٪ مالیات بر ارزش افزودهٔ همین دو خدمت است. نکتهٔ مهم: این یک حق است، نه وظیفه؛ اکثر سرمایه‌گذاران گواهی را در تابلو می‌فروشند و هیچ‌وقت سراغ خزانه نمی‌روند.
فقط وقتی کالای فیزیکی را واقعاً لازم داری؛ مثلاً می‌خواهی سکه را هدیه بدهی یا شمش را در گاوصندوق خودت نگه داری. در بقیهٔ حالت‌ها فروش در تابلو منطقی‌تر است، به سه دلیل:
نکتهاگر گواهی سررسیددار (مثل گواهی‌های کشاورزی) داری و تا سررسید نگهش داری، تحویل یا تسویه دیگر انتخابی نیست و طبق قواعد اعلامی بورس کالا انجام می‌شود. تاریخ سررسید را از همان روز خرید یادداشت کن.
نمی‌توانی «۰٫۳ گرم طلا» تحویل بگیری؛ تحویل فقط در واحدهای کامل انبار انجام می‌شود:
| کالا | حداقل برای درخواست تحویل |
|---|---|
| سکهٔ طلا | یک قطعهٔ کامل |
| شمش طلا | حدود ۱۱ هزار گواهی، در حد یک شمش یک‌کیلوگرمی |
| سایر کالاها | واحد انبار همان کالا، طبق مشخصات نماد |
اگر تعداد گواهی‌ات به حد نصاب نرسد، تنها راه خروج، فروش در تابلو است.
هشدارسکه یا شمش را در خزانه، پیش از خروج، با دقت بررسی کن. بعد از خروج از خزانه، هر ادعایی دربارهٔ اصالت یا وزن، به فرایند کارشناسی بیرونی می‌رود و ساده نیست.
سه قلم، که هیچ‌کدام کارمزد معامله نیست:
| قلم | توضیح |
|---|---|
| انبارداری | مبلغی روزانه به ازای هر واحد (هر سکه یا هر گواهی شمش) که بورس کالا در اطلاعیه اعلام می‌کند و گاهی به‌روز می‌شود |
| ارزیابی و کارشناسی | مبلغی ثابت به ازای هر قطعه، هنگام تحویل؛ در اطلاعیه‌هایی که منابع آموزشی کارگزاری‌ها نقل کرده‌اند حدود ۲۵۰٬۰۰۰ ریال برای هر سکه |
| مالیات بر ارزش افزوده | ۱۰٪ روی مجموع دو قلم بالا |
توجه کن که خود معاملهٔ گواهی از مالیات معاف است؛ این ۱۰٪ فقط روی خدمات انبار و ارزیابی می‌نشیند، نه روی ارزش کالا.
مثالفرض کن یک سکه را ۶۰ روز به‌شکل گواهی نگه داشته‌ای و حالا می‌خواهی تحویلش بگیری، و نرخ انبارداری روز، ۸٬۵۰۰ ریال برای هر سکه در روز باشد. انبارداری می‌شود ۵۱۰٬۰۰۰ ریال، ارزیابی ۲۵۰٬۰۰۰ ریال، جمع ۷۶۰٬۰۰۰ ریال و با ۱۰٪ مالیات حدود ۸۳۶٬۰۰۰ ریال، یعنی نزدیک ۸۴ هزار تومان. روی سکه‌ای که چند صد میلیون تومان می‌ارزد، این هزینه کسر کوچکی است، ولی اگر بخواهی ده‌ها سکه را سال‌ها نگه داری، جمعش دیگر کوچک نیست.
نرخ انبارداری هر کالا جداست و بورس کالا آن را تغییر می‌دهد؛ عدد روز را پیش از تصمیم، از اطلاعیهٔ بورس کالا یا پشتیبانی کارگزاری‌ات بگیر.
محل خزانه و انبار هر کالا را بورس کالا تعیین می‌کند و برای طلا و سکه معمولاً در تهران است. پیش از ثبت درخواست، محل مراجعه را از کارگزاری بپرس.
بسته به مرحله فرق می‌کند؛ تا پیش از صدور نامهٔ خروج معمولاً امکان لغو هست، ولی رویه‌اش را باید از کارگزاری پیگیری کنی. گواهی‌های مسدودشده تا تعیین تکلیف قابل فروش نیستند.
سپردن کالا به انبار و دریافت گواهی رویهٔ جداگانه‌ای دارد که عمدتاً برای عرضه‌کننده‌های تأییدشده تعریف شده است، نه برای شخص حقیقی.
خود کالا مالیات ندارد؛ فقط خدمات انبارداری و ارزیابی مشمول ۱۰٪ مالیات بر ارزش افزوده‌اند.