یاد بگیر›راهنمای ابزارهای بازار باشه›مقالهٔ ۱۸ از ۲۰

منحنی بازده اخزا و بورس انرژی را چطور بخوانم

مبتدی حدود ۴ دقیقه ·به‌روزرسانی ·انتشار
نکتهٔ کلیدی این مقاله
نرخ بدون ریسک سایت از بازده واقعی اوراق خزانه می‌آید، نه از یک عدد ثابت در تنظیمات؛ ریسک دیدبان، ابزارهای آپشن و بهرهٔ ضمنی آتی همه با همین عدد کار می‌کنند.

این دو صفحه دو بازار کم‌دیده را نشان می‌دهند. منحنی بازده اوراق خزانه (/bonds/yield-curve/) نرخ بدون ریسک واقعی بازار ریالی را از تابلوی اخزا می‌سازد. بورس انرژی (/energy/) هم بازاری را نشان می‌دهد که کمتر داشبورد فارسی پوشش می‌دهد: برق و اوراق انرژی. هر دو در لایهٔ اشتراک حرفه‌ای‌اند.

منحنی بازده اخزا از کجا می‌آید؟

منحنی از تابلوی واقعی اوراق خزانهٔ اسلامی (اخزا) ساخته می‌شود، نه از یک عدد حدسی. نرخ بدون ریسک پایهٔ هر محاسبهٔ ریسک و بازده است. در جدول «اوراق خزانهٔ در حال معامله» هر ردیف یک ورقه است با نماد، سررسید، روز تا سررسید، قیمت، بازده تا سررسید (YTM)، دیرش و حجم. بازده تا سررسید هر ورقه روی محور سررسید چیده می‌شود تا منحنی بازده کل بازار ساخته شود. بالای صفحه سه عدد خلاصه هم هست: نرخ بدون ریسک (بازده اخزای حدوداً یک‌ساله)، شیب منحنی و بازده حقیقی.

از شکل منحنی چه چیزی می‌فهمم؟

دو چیز: سطح، یعنی بازار پول را در هر افق چند قیمت می‌کند؛ و شیب، یعنی انتظار بازار از آیندهٔ نرخ‌ها. منحنی صعودی یعنی بازار برای صبر بیشتر پاداش می‌دهد. منحنی معکوس یعنی پول کوتاه‌مدت از بلندمدت گران‌تر است و معمولاً بازار انتظار افت نرخ را دارد. بازده حقیقی هم بازده اسمی منهای تورم سالانهٔ رسمی است و می‌گوید اوراق بعد از کسر تورم واقعاً چقدر می‌دهد. دیرش هم حساسیت قیمت ورقه به تغییر نرخ بهره را نشان می‌دهد: هرچه دیرش بالاتر، با تغییر نرخ، قیمت ورقه بیشتر نوسان می‌کند.

مثالفرض کن اخزایی با یک سال تا سررسید بازده تا سررسید ۳۲٪ دارد و تورم همان بازه ۲۸٪ است. بازده حقیقی به‌طور تقریبی ۳۲ − ۲۸ = ۴٪ می‌شود. همین عدد در بهرهٔ ضمنی آتی بورس کالا هم مرجع مقایسه است: اگر بهرهٔ ضمنی یک سررسید آتی بالاتر از ۳۲٪ باشد، آن سررسید نسبت به نگه‌داشتن پول در اخزا گران‌تر تمام می‌شود.

این نرخ در بقیهٔ سایت کجا استفاده می‌شود؟

این نرخ منبع واحد نرخ بدون ریسک سایت است. نسبت شارپ در ریسک دیدبان و سبدچین هوشمند، قیمت‌گذاری و گریک‌های ابزارهای آپشن و مقایسهٔ بهرهٔ ضمنی آتی بورس کالا همه از همین عدد می‌آیند. یک استثنا هست: استراتژی‌های الگوریتمی شارپ را مازاد بر بازده روزانهٔ واقعی یک صندوق درآمد ثابت حساب می‌کنند.

بورس انرژی چه چیزی نشان می‌دهد؟

سه بخش دارد. «آمار امروز بازارها» برای بازارهای برق (استاندارد، سبز و آزاد) تعداد معاملات و حجم امروز را نشان می‌دهد. جدول «عرضه‌های پیش‌رو» عرضه‌های اعلام‌شده را با عرضه، عرضه‌کننده، زمان، حجم، قیمت پایه، قیمت کشف‌شده، اختلاف این دو، پرداخت و تحویل می‌آورد. «تابلوی اوراق انرژی» هم سلف استاندارد، گواهی ظرفیت، گواهی صرفه‌جویی، گواهی سپرده و آتی را با نماد، نام، دسته، پایانی، تغییر، حجم و ارزش نشان می‌دهد. مبلغ‌های این صفحه به تومان است، با اینکه منبع ریال می‌دهد.

پرسش‌های پرتکرار

این دو صفحه رایگان‌اند؟

نه، هر دو در لایهٔ اشتراک حرفه‌ای‌اند.

چرا «دیرش» مهم است؟

چون می‌گوید اگر نرخ بهره تغییر کند، قیمت همان ورقه چقدر حساس است؛ اوراق با سررسید دورتر معمولاً دیرش بالاتری دارند.

بورس انرژی برای افراد حقیقی قابل خرید است؟

بخشی از آن، مثل اوراق سلف و گواهی‌هایی که در تابلوی اوراق انرژی می‌بینی، با کد معاملاتی عادی خریدنی است؛ شرکت در عرضه‌های برق و فرآورده شرایط و کد خاص خودش را می‌خواهد. معرفی کامل سرویس در صفحهٔ بورس انرژی آمده.

منحنی بازده چند وقت یک‌بار به‌روز می‌شود؟

روزی یک‌بار. زمان‌بند سایت بعد از معاملات، تابلوی اخزا را می‌خواند و منحنی را از نو می‌سازد.

خلاصه

  • منحنی بازده اخزا، بازده تا سررسید هر ورقه را روی محور سررسید می‌کشد و نرخ بدون ریسک واقعی بازار ریالی را می‌سازد.
  • شیب منحنی انتظار بازار از نرخ‌های آینده را نشان می‌دهد؛ دیرش حساسیت قیمت به نرخ بهره را.
  • همین نرخ در شارپ ریسک دیدبان، ابزارهای آپشن و مقایسه با بهرهٔ ضمنی آتی بورس کالا به کار می‌رود.
  • بورس انرژی آمار روزانهٔ بازار برق، عرضه‌های پیش‌رو و تابلوی اوراق انرژی را در یک صفحه جمع می‌کند.
  • هر دو صفحه در لایهٔ اشتراک حرفه‌ای‌اند.
قدم عملی: منحنی بازده را ببین
بازده تا سررسید هر اوراق خزانه، شیب منحنی و بازده حقیقی — لایهٔ اشتراک حرفه‌ای.
برو ←
این خروجی مدل آماری است، نه توصیهٔ سرمایه‌گذاری. بازده گذشته تضمین آینده نیست و تصمیم و مسئولیت نهایی با خود شماست. پیش از هر خرید، شرایط خودتان را بسنجید.