بورس کالا در بازار باشه: گواهی سپرده و بهرهٔ ضمنی آتی
بورس کالا در سایت دو صفحه دارد: تابلوی گواهی سپردهٔ کالایی (/ime/certificates/) که حباب هر ورقه را نسبت به قیمت جهانی نشان می‌دهد، و ساختار زمانی آتی (/ime/carry/) که بهرهٔ ضمنی سررسیدهای آتی را با نرخ واقعی بدون ریسک می‌سنجد. هر دو در لایهٔ اشتراک حرفه‌ای‌اند.
تابلوی گواهی سپرده چه چیزی نشان می‌دهد؟
تابلو قیمت هر گواهی سپرده را کنار ارزش جهانی همان کالا می‌گذارد. گواهی سپرده سند مالکیت مقدار مشخصی کالا در انبار بورس کالاست: شمش طلا، سکه، نقره، مس، روی، سرب و آلومینیوم تا گندله، میلگرد، قیر، زعفران و پسته. ستون‌های جدول این‌هاست: گواهی، آخرین قیمت (ریال)، تغییر، حباب، دلار محاسباتی (به تومان)، ارزش ذاتی (ریال)، ارزش معاملات، مظنهٔ خرید و مظنهٔ فروش. برای کالاهایی مثل خودرو، گندله، میلگرد، زعفران و پسته که قیمت جهانی قابل‌مقایسه ندارند، ستون حباب «ندارد» می‌نویسد. زیر جدول هم نمودار حباب هر گواهی را در دو بازهٔ «روزانه» و «درون‌روز» می‌بینی.
حباب گواهی سپرده چطور حساب می‌شود؟
حباب از رابطهٔ «قیمت بازار ÷ (قیمت جهانی × دلار آزاد × مقدار کالای هر ورقه) − ۱» می‌آید. برای فلزات پایه یک نکتهٔ مهم هست: قیمت پایه‌شان در بورس کالا با نرخ «دلار مرکز مبادله» تعیین می‌شود، نه دلار آزاد. برای همین حبابشان نسبت به دلار آزاد معمولاً منفی است. ستون «دلار محاسباتی» همین را توضیح می‌دهد: دلاری که اگر بود، حباب آن گواهی صفر می‌شد. قیر مورد خاصی است: قیمت جهانی مستقیم ندارد، پس ارزش ذاتی‌اش از نفت برنت و فرضی که زیر جدول نوشته شده ساخته می‌شود.
مثالفرض کن گواهی سپردهٔ یک‌دهم گرم طلا ۱۵ میلیون ریال معامله می‌شود و ارزش ذاتی همان لحظه‌اش (از قیمت جهانی طلا و دلار آزاد) ۱۴٫۲ میلیون ریال است. حباب می‌شود (۱۵−۱۴٫۲)÷۱۴٫۲ ≈ ۵٫۶٪. مقایسهٔ این عدد با ستون حباب سکه و طلا می‌گوید کدام مسیر خرید طلا الان گران‌تر تمام می‌شود.
ساختار زمانی آتی چه چیزی می‌گوید؟
ساختار زمانی می‌گوید بازار بابت صبر کردن تا سررسید بعدی سالانه چند درصد می‌پردازد. قیمت دو سررسید پشت‌سرهم یک فاصله دارند و آن فاصله، وقتی سالانه شود، یک نرخ بهره است: بهرهٔ ضمنی. این صفحه همین نرخ را برای قراردادهای آتی زعفران، طلا، نقره و مس حساب می‌کند. جدول هر سررسید را با قرارداد، سررسید، روز مانده، قیمت، بهرهٔ ضمنی، وضعیت و موقعیت باز (تعداد قراردادهای باز روی همان سررسید) نشان می‌دهد.
بهرهٔ ضمنی به‌تنهایی یعنی چه؟
به‌تنهایی معنای زیادی ندارد و باید با نرخ بدون ریسک واقعی مقایسه شود. این صفحه آن نرخ را از منحنی بازده اوراق خزانه سایت می‌گیرد، نه از یک عدد فرضی. اگر بهرهٔ ضمنی یک سررسید به‌روشنی بالاتر از بازده اخزا باشد، بازار بابت صبر کردن تا آن تاریخ بیشتر از نرخ پول می‌پردازد؛ اگر پایین‌تر باشد، شاید افت قیمت یا کمبود کالای فیزیکی را پیش‌خور کرده است. این عدد سیگنال معامله نیست، چون وجه تضمین، هزینهٔ انبار و نقدشوندگی قرارداد در آن نیامده است.
پرسش‌های پرتکرار
هر دو صفحه اشتراک می‌خواهند؟
بله، هر دو در لایهٔ حرفه‌ای‌اند.
حباب گذشته بعداً اصلاح می‌شود؟
نه. هر بار که تابلو به‌روز می‌شود، حباب همان لحظه ثبت و بایگانی می‌شود؛ یعنی حباب دیروز همان چیزی می‌ماند که واقعاً آن لحظه بوده.
چرا فلزات پایه حباب منفی دارند؟
چون قیمت پایه‌شان در بورس کالا با دلار مرکز مبادله تعیین می‌شود که معمولاً از دلار آزاد پایین‌تر است؛ این حباب منفی خطا نیست.
تفاوت گواهی سپردهٔ طلا با صندوق طلا چیست؟
گواهی سپرده سند مالکیت مقدار مشخصی کالا در انبار است و دارنده‌اش می‌تواند با طی مراحل بورس کالا آن را تحویل فیزیکی بگیرد؛ صندوق طلا واحد یک صندوق است که خودش گواهی و سکه نگه می‌دارد. هر دو حباب دارند و باید قبل از خرید دیده شود.
خلاصه
- تابلوی گواهی سپرده حباب هر ورقه را نسبت به قیمت جهانی و دلار آزاد نشان می‌دهد؛ کالاهای بی‌مرجع جهانی حباب ندارند.
- فلزات پایه با دلار مرکز مبادله قیمت پایه می‌خورند؛ حباب منفی‌شان طبیعی است.
- ساختار زمانی آتی، بهرهٔ ضمنی هر سررسید زعفران، طلا، نقره و مس را با نرخ واقعی اخزا می‌سنجد.
- حباب هر لحظه ثبت و بایگانی می‌شود و بعداً بازنویسی نمی‌شود.
- هر دو صفحه در لایهٔ اشتراک حرفه‌ای‌اند و تحلیلی‌اند، نه توصیهٔ خرید و فروش.