نمودار قیمت را چطور بخوانیم؟ تایم‌فریم و قیمت تعدیل‌شده
نمودار قیمت، تاریخچهٔ توافق خریدار و فروشنده است و هر کندل آن چهار عدد یک روز را نگه می‌دارد: قیمت باز شدن، بالاترین، پایین‌ترین و بسته شدن. تایم‌فریم تعیین می‌کند هر کندل چند روز را در خودش جمع کند، و «تعدیل» نمی‌گذارد افزایش سرمایه و سود نقدی روی نمودار یک افت ساختگی بسازند. پیش از هر اندیکاتوری، این سه تنظیم باید درست باشد.
نمودار قیمت دقیقاً چه چیزی را نشان می‌دهد؟
محور افقی زمان است و از چپ به راست جلو می‌رود، محور عمودی قیمت. هر کندل یک بازهٔ زمانی است و چهار عدد را هم‌زمان نشان می‌دهد:
- باز شدن: اولین معاملهٔ آن بازه.
- بسته شدن: آخرین معاملهٔ آن بازه. در بورس ایران عددی که به‌عنوان «بسته» در محاسبه‌ها می‌نشیند قیمت پایانی است، نه لزوماً قیمت آخرین معامله. چرایی‌اش در حجم مبنا و قیمت پایانی است.
- سقف و کف: بالاترین و پایین‌ترین معاملهٔ آن بازه، که سایه‌های کندل را می‌سازند.
فاصلهٔ باز تا بسته «بدنه» است و بالا و پایین آن «سایه». یک ستون حجم هم معمولاً زیر نمودار می‌نشیند که تعداد سهم معامله‌شده در همان بازه است.
خطی، میله‌ای یا کندلی؟ کدام را انتخاب کنم؟
برای تحلیل، کندلی؛ برای دیدن شکل کلی یک روند چندساله، خطی. نمودار خطی فقط قیمت بسته را به هم وصل می‌کند و همین باعث می‌شود تمیز و کم‌نویز باشد، ولی سه‌چهارم اطلاعات هر روز را دور می‌ریزد.
| نوع نمودار | چه نشان می‌دهد | کجا به درد می‌خورد |
|---|---|---|
| خطی | فقط قیمت بسته | نگاه کلی به روند بلندمدت، مقایسهٔ چند دارایی |
| میله‌ای | هر چهار عدد، با دو خط کوچک | جایی که فضای کم داری |
| کندلی | هر چهار عدد، با بدنه و سایه | تحلیل روزانه، تشخیص الگو، تصمیم معاملاتی |
نمودار سایت به‌صورت پیش‌فرض کندلی است، چون الگوهای کندلی فقط روی همین شکل معنا دارند.
تایم‌فریم را چطور انتخاب کنم؟
بر اساس مدتی که قرار است سهم را نگه داری، نه بر اساس هیجان. قاعدهٔ ساده: تایم‌فریمی را انتخاب کن که در کل دورهٔ نگهداری‌ات چند ده کندل بسازد. اگر افقت یک سال است، کندل روزانه حدود ۲۴۰ نقطهٔ پرنویز به تو می‌دهد؛ کندل هفتگی همان مسیر را با حدود ۵۰ نقطه نشان می‌دهد.
صفحهٔ تحلیل نماد پنج تایم‌فریم دارد: روزانه، هفتگی، ماهانه، فصلی و سالانه. هر کندل بزرگ‌تر از کندل‌های روزانهٔ داخلش ساخته می‌شود: باز شدن از اولین روز، بسته شدن از آخرین روز، سقف از بیشترین سقف، کف از کمترین کف و حجم از جمع حجم‌ها.
نتیجهٔ عملی: یک نوسان دو روزه که در نمودار روزانه دو کندل قرمز درشت است، در نمودار هفتگی فقط یک سایهٔ کوچک می‌شود. اگر با هر کندل قرمز تصمیم می‌گیری، احتمالاً تایم‌فریمت از افق واقعی‌ات کوچک‌تر است.
«قیمت تعدیل‌شده» چیست و چرا بدون آن تحلیلت غلط می‌شود؟
قیمت تعدیل‌شده یعنی قیمت گذشته را طوری بازنویسی کنیم که اثر افزایش سرمایه و سود نقدی از آن پاک شود. بدون این کار، روز مجمع یا روز افزایش سرمایه در نمودار مثل یک سقوط بزرگ دیده می‌شود، در حالی که ارزش دارایی سهامدار تغییری نکرده است.
مثالسهمی با قیمت ۲۰٬۰۰۰ ریال، ۱۰۰٪ افزایش سرمایه از محل سود انباشته می‌دهد. روز بعد تعداد سهم دو برابر و قیمت هر سهم حدود ۱۰٬۰۰۰ ریال می‌شود. دارایی تو عوض نشده، ولی نمودار خام یک کندل −۵۰٪ ثبت می‌کند. روی همان نمودار، RSI به اشباع فروش می‌رود، میانگین‌های متحرک تقاطع نزولی می‌زنند و یک الگوی کندلی نزولی جعلی ساخته می‌شود. سه سیگنال، هر سه از یک رویداد حسابداری.
سایت وقتی سری تعدیل‌شدهٔ کامل موجود باشد، هر چهار عدد کندل را با نسخهٔ تعدیل‌شده جایگزین می‌کند، نه فقط قیمت بسته را. اگر فقط «بسته» تعدیل شود و باز و سقف و کف خام بمانند، بدنه و سایهٔ کندل‌های اطراف افزایش سرمایه از دو مقیاس قیمتی متفاوت ساخته می‌شوند و الگوهای بی‌معنی می‌سازند. روی نمودار نماد، نشان «تعدیل‌شده» می‌گوید داده‌ات از کدام نوع است. جزئیات خود رویداد در افزایش سرمایه و تعدیل قیمت است.
مقیاس خطی بهتر است یا لگاریتمی؟
برای بازهٔ چندماهه خطی، برای بازهٔ چندساله لگاریتمی. در مقیاس خطی فاصلهٔ ۱٬۰۰۰ تا ۲٬۰۰۰ تومان با فاصلهٔ ۱۰٬۰۰۰ تا ۱۱٬۰۰۰ تومان یکی دیده می‌شود، در حالی که اولی ۱۰۰٪ رشد است و دومی ۱۰٪. در مقیاس لگاریتمی فاصله‌های برابر یعنی درصدهای برابر، و برای سهمی که در چند سال چند برابر شده، فقط همین مقیاس شکل واقعی روند را نشان می‌دهد.
چند کندل برای تحلیل کافی است؟
بیشتر از آنچه فکر می‌کنی، چون اندیکاتورها دورهٔ گرم شدن دارند. میانگین متحرک نمایی ۱۰۰ روزه تا حدود صد کندل اول عدد قابل‌اتکایی نمی‌دهد و ابر ایچیموکو برای کامل شدن به بیش از ۷۰ کندل نیاز دارد. روی نماد تازه‌عرضه یا روی تایم‌فریم سالانه، بخشی از اندیکاتورها یا خالی می‌مانند یا با مقدار اولیهٔ خودشان جواب می‌دهند.
نکتهموتور تحلیل سایت تا ۱٬۸۰۰ کندل آخر را می‌خواند و تا ۱٬۶۰۰ کندل را روی نمودار می‌کشد. اگر نماد کمتر از ۸ کندل تاریخچه داشته باشد، تحلیل فقط با دادهٔ لحظه‌ای ادامه پیدا می‌کند و اندیکاتورها نمایش داده نمی‌شوند.
پرسش‌های پرتکرار
چرا نمودار سایت با نمودار کارگزاری‌ام فرق دارد؟
معمولاً به سه دلیل: تعدیل‌شده بودن یا نبودن سری، مبنا قرار گرفتن قیمت پایانی به‌جای قیمت آخرین معامله، و بازهٔ زمانی متفاوت. قبل از مقایسهٔ دو نمودار، اول این سه تنظیم را یکی کن.
کندل امروز که هنوز بازار باز است چه وضعی دارد؟
ناقص است و تا لحظهٔ بسته شدن بازار مدام تغییر می‌کند. سایت کندل امروز را از تابلوی زنده می‌سازد و با نشان «کندل امروز زنده» علامت می‌زند؛ شب با دادهٔ نهایی جایگزین می‌شود. برای همین، الگویی که روی کندل ناتمام امروز می‌بینی ممکن است تا پایان روز کاملاً عوض شود.
تایم‌فریم پایین‌تر از روزانه چرا در سایت نیست؟
چون تاریخچهٔ قابل اتکای درون‌روزی برای نمادهای بورس به‌صورت رایگان و پایدار در دسترس نیست. تحلیل درون‌روزی در بازاری که دامنهٔ نوسان و صف دارد هم به‌مراتب کم‌اثرتر است؛ دلیلش را در چرا تکنیکال بازار ایران فرق دارد؟ بخوان.
نمودار شاخص کل را هم می‌شود تکنیکال کرد؟
بله، و اتفاقاً برای فهم جهت بازار مفید است، ولی شاخص حجم و سایه‌های واقعی یک نماد را ندارد. تفاوت شاخص کل و هم‌وزن را در شاخص کل، هم‌وزن و شاخص صنایع ببین.
خلاصه
- هر کندل چهار عدد است: باز، بسته، سقف و کف؛ حجم ستون زیر نمودار است.
- تایم‌فریم را از روی افق نگهداری انتخاب کن، نه از روی هیجان؛ کندل بزرگ‌تر از تجمیع کندل‌های کوچک‌تر ساخته می‌شود.
- بدون قیمت تعدیل‌شده، افزایش سرمایه و سود نقدی سیگنال جعلی می‌سازند؛ تعدیل باید روی هر چهار عدد اعمال شود.
- برای بازهٔ چندساله مقیاس لگاریتمی، برای بازهٔ کوتاه مقیاس خطی.
- اندیکاتورها دورهٔ گرم شدن دارند؛ روی سری کوتاه به عددشان اعتماد نکن.