گزارش COT و EIA را چطور بخوانیم؟
گزارش تعهدات معامله‌گران (COT) عکسی هفتگی از این است که پول در بازار آتی آمریکا دست چه کسی است: کمیسیون معاملات آتی کالای آمریکا (CFTC) معمولاً هر جمعه ساعت ۳:۳۰ بعدازظهر به وقت شرق آمریکا، وضعیت روز سه‌شنبهٔ همان هفته را منتشر می‌کند. گزارش موجودی انرژی EIA هم معمولاً هر چهارشنبه ساعت ۱۰:۳۰ صبح به وقت شرق آمریکا موجودی هفتگی نفت خام آمریکا را می‌دهد و هر پنجشنبه همان ساعت ذخیرهٔ گاز طبیعی را. در هفته‌هایی که تعطیلی رسمی آمریکا دارند، این زمان‌ها یکی دو روز جابه‌جا می‌شوند. هیچ‌کدام سیگنال خرید نیستند؛ هر دو پس‌زمینهٔ ریسک می‌سازند.
گزارش COT چیست و چه کسی منتشرش می‌کند؟
CFTC، نهاد ناظر بازار مشتقهٔ آمریکا. موقعیت‌هایی که از حد گزارش‌دهی بزرگ‌ترند به این نهاد گزارش می‌شوند و CFTC آنها را دسته‌بندی‌شده منتشر می‌کند. نسخه‌ای که برای کامودیتی‌ها استفاده می‌شود گزارش تفکیک‌شده است و معامله‌گران را در این دسته‌ها می‌گذارد:
| دسته | چه کسانی هستند | انگیزه |
|---|---|---|
| تولیدکننده، بازرگان، فرآورنده و مصرف‌کننده | شرکت‌هایی که با خود کالا سروکار دارند | پوشش ریسک قیمت کالای واقعی |
| سواپ‌دیلر | بانک‌ها و واسطه‌هایی که ریسک مشتری را در بازار خنثی می‌کنند | پوشش ریسک قراردادهای خارج از بورس |
| پول مدیریت‌شده | صندوق‌های پوشش ریسک و مدیران دارایی | سود از جهت قیمت، یعنی سفته‌بازی |
| سایر گزارش‌پذیرها | معامله‌گران بزرگ خارج از سه دستهٔ بالا | مخلوط |
آنچه تحلیلگرها دنبال می‌کنند دستهٔ پول مدیریت‌شده است، چون این گروه هیچ کالایی برای تحویل ندارد و فقط روی جهت قیمت شرط می‌بندد. رفتار این گروه نشان می‌دهد «سفته‌بازان» چقدر خوش‌بین یا بدبین شده‌اند.
«خالص پوزیشن» را چطور بخوانیم؟
با یک تفریق: خالص پوزیشن برابر است با مجموع موقعیت‌های خرید منهای مجموع موقعیت‌های فروش همان گروه، بر حسب تعداد قرارداد. عدد مثبت یعنی این گروه روی‌هم خریدار است، عدد منفی یعنی روی‌هم فروشنده.
خود عدد خالص بدون زمینه بی‌معنی است، چون اندازهٔ بازار هر کالا فرق می‌کند. دو چیز به آن معنی می‌دهد: تغییر هفتگی (جهت جریان پول سفته‌بازان) و جایگاه تاریخی آن، که همان شاخص COT است.
شاخص COT چیست و چرا وارونه تفسیر می‌شود؟
شاخص COT جایگاه خالص پوزیشن امروز را در بازهٔ حدود سه سال گذشته، روی مقیاس صفر تا صد می‌گذارد:
شاخص = (خالص امروز − کمترین خالص بازه) ÷ (بیشترین خالص بازه − کمترین خالص بازه) × ۱۰۰
سایت این شاخص را روی پنجرهٔ ۱۵۶ هفته حساب می‌کند. عدد نزدیک صد یعنی سفته‌بازان شلوغ‌ترین موقعیت خرید سه سال اخیر را دارند و عدد نزدیک صفر یعنی بازار از موقعیت خرید تخلیه شده است.
تفسیر در دو سر بازه کنترااستراتژیک است، یعنی وارونه: وقتی همه خریده‌اند، خریدار تازه کم می‌ماند و بازار نسبت به خبر بد شکننده می‌شود؛ وقتی همه فروخته‌اند، سوخت بازگشت صعودی فراهم است. سایت شاخص ۹۰ و بالاتر را «خرید افراطی و شلوغ» و ۷۰ تا ۹۰ را «نسبتاً خوش‌بین» علامت می‌زند؛ در سمت دیگر، ۱۰ و کمتر «فروش افراطی و تخلیه‌شده» است و ۱۰ تا ۳۰ «نسبتاً بدبین». بین ۳۰ تا ۷۰ سیگنال جهت‌داری از این شاخص نمی‌آید.
مثالفرض کن در ۱۵۶ هفتهٔ گذشته خالص پوزیشن پول مدیریت‌شده در مس بین منفی ۲۰٬۰۰۰ و مثبت ۸۰٬۰۰۰ قرارداد نوسان کرده و این هفته ۵۰٬۰۰۰ قرارداد است. شاخص برابر است با ۵۰٬۰۰۰ منهای منفی ۲۰٬۰۰۰، یعنی ۷۰٬۰۰۰، تقسیم بر دامنهٔ ۱۰۰٬۰۰۰ (۸۰٬۰۰۰ منهای منفی ۲۰٬۰۰۰)، ضرب در ۱۰۰، که می‌شود ۷۰. یعنی پوزیشن‌گیری در نیمهٔ بالای بازهٔ سه‌ساله است: هنوز افراطی نیست، ولی جای خرید تازه محدودتر شده.
گزارش EIA چه چیزی را اندازه می‌گیرد؟
سطح موجودی، و مهم‌تر از آن، تغییر هفتگی موجودی. دو سری در صفحهٔ سایت هست:
- نفت خام آمریکا به‌جز ذخایر راهبردی، بر حسب میلیون بشکه.
- گاز طبیعی در انبارهای زیرزمینی ۴۸ ایالت پایینی آمریکا، بر حسب میلیارد فوت مکعب.
برای هر سری چهار عدد نمایش داده می‌شود: سطح موجودی پایان هفته، تغییر نسبت به هفتهٔ قبل، میانگین مرجع تغییرات ۱۲ هفتهٔ اخیر و شگفتی.
«شگفتی» را چطور تفسیر کنیم؟
شگفتی برابر است با تغییر این هفته منهای میانگین تغییرات اخیر. هدفش جداکردن حرکت غیرعادی از روند فصلی معمول است:
- شگفتی منفی یعنی برداشت از انبار بیشتر از معمول یا انباشت کمتر از معمول بوده. تقاضا قوی‌تر از انتظار است، معمولاً صعودی برای قیمت.
- شگفتی مثبت یعنی انباشت بیشتر از معمول یا برداشت کمتر از معمول. عرضه از تقاضا جلو زده، معمولاً نزولی برای قیمت.
مثالموجودی نفت این هفته ۴٫۲ میلیون بشکه کم شده، در حالی که میانگین ۱۲ هفتهٔ اخیر فقط ۰٫۸ میلیون بشکه برداشت بوده است. شگفتی برابر منفی ۳٫۴ میلیون بشکه است: برداشتی به‌مراتب بزرگ‌تر از روند معمول، که بازار معمولاً آن را صعودی می‌خواند.
این دو گزارش برای سهامدار ایرانی چه کاربردی دارند؟
پس‌زمینهٔ ریسک قیمت جهانی را می‌سازند، نه سیگنال روزانه. اگر شاخص COT نفت بالای ۹۰ باشد و شگفتی موجودی هم چند هفته پشت‌سرهم مثبت، احتمال اصلاح قیمت نفت بیشتر است؛ و قیمت نفت، همان‌طور که در بازار نفت دیدی، به حاشیهٔ سود پالایشی و نرخ پتروشیمی می‌رسد. همین منطق برای مس و سهام شرکت‌های فلزی برقرار است.
سه محدودیت را جدی بگیر:
- تأخیر. دادهٔ COT مربوط به سه‌شنبه است و جمعه منتشر می‌شود؛ تا دست تو برسد چند روز گذشته است.
- این‌ها فقط قراردادهایی است که CFTC پوشش می‌دهد. معاملات بورس‌هایی مثل LME و شانگهای در این گزارش نیست، و موجودی EIA هم فقط انبارهای آمریکاست.
- شاخص افراطی زمان‌بندی نمی‌دهد. پوزیشن‌گیری می‌تواند ماه‌ها در ناحیهٔ افراطی بماند و قیمت باز هم بالا برود.
صفحهٔ پوزیشن‌گیری COT خالص پوزیشن، لانگ و شورت، تغییر هفتگی و شاخص COT را برای طلا، نقره، مس، نفت WTI، گاز طبیعی، گندم و ذرت نشان می‌دهد و برای هر ردیف یک تفسیر فارسی می‌نویسد. دادهٔ این صفحه از سایت CFTC می‌آید که از داخل ایران همیشه در دسترس نیست؛ اگر در دسترس نباشد، صفحه آخرین نسخهٔ ذخیره‌شده را نشان می‌دهد یا اگر نسخه‌ای نداشته باشد، پیام «در دسترس نیست» می‌بینی. صفحهٔ موجودی انرژی همین کار را برای نفت و گاز می‌کند.
پرسش‌های پرتکرار
چرا گاهی تاریخ گزارش چند روز قدیمی است؟
چون خود گزارش هفتگی است. اگر دادهٔ منبع در دسترس نباشد، صفحه آخرین نسخهٔ سالم را با برچسب «دادهٔ ذخیره‌شده» نشان می‌دهد تا به‌جای جدول خالی، عدد معتبر قبلی را ببینی.
تفاوت لانگ و شورت با خالص پوزیشن چیست؟
لانگ و شورت مجموع موقعیت‌های خرید و فروش هستند و خالص، تفاضلشان. گاهی خالص بی‌تغییر می‌ماند ولی هر دو طرف بزرگ می‌شوند، که یعنی اختلاف‌نظر در بازار بالا رفته است.
شاخص COT روی چه پنجره‌ای حساب می‌شود؟
روی ۱۵۶ هفته، یعنی حدود سه سال. اگر تاریخچهٔ یک کالا کوتاه‌تر از حداقل لازم باشد، شاخص محاسبه نمی‌شود و به‌جای عدد، خط تیره می‌بینی.
آیا با این دو گزارش می‌شود معامله کرد؟
به‌تنهایی نه. این‌ها ورودی‌های بنیادی‌اند که با ساختار زمانی و روند قیمت معنی پیدا می‌کنند. وقتی شاخص COT، شگفتی موجودی و کَری هر سه یک جهت را بگویند، احتمال درست‌بودن آن جهت بیشتر است، ولی باز هم احتمال است نه قطعیت.
خلاصه
- COT هر جمعه منتشر می‌شود و وضعیت سه‌شنبهٔ همان هفته را نشان می‌دهد؛ دستهٔ کلیدی‌اش پول مدیریت‌شده است.
- خالص پوزیشن یعنی خرید منهای فروش؛ معنی‌اش از تغییر هفتگی و جایگاه تاریخی می‌آید، نه از خود عدد.
- شاخص COT جایگاه خالص فعلی در بازهٔ سه‌ساله است و در دو سرش وارونه تفسیر می‌شود.
- گزارش EIA چهارشنبه برای نفت و پنجشنبه برای گاز منتشر می‌شود؛ عدد مهمش شگفتی نسبت به میانگین است.
- هر دو گزارش تأخیر دارند و فقط بازار آمریکا را می‌پوشانند؛ پس‌زمینهٔ ریسک‌اند، نه سیگنال ورود.