سامانه‌های معاملاتی کارگزاری‌ها ظاهرشان فرق دارد ولی ساختارشان یکی است: دیدبان بازار برای زیر نظر گرفتن نمادها، صفحهٔ نماد برای دیدن عرضه و تقاضا، برگهٔ سفارش برای ثبت خرید و فروش، پرتفوی برای دارایی‌های فعلی و گردش حساب برای پول. اگر این پنج بخش را در یک سامانه بشناسی، در هر سامانهٔ دیگری هم گم نمی‌شوی. مهم‌ترین صفحه‌ای که باید قبل از اولین سفارش با آن راحت شوی، برگهٔ سفارش است.
دیدبان فهرست نمادهایی است که خودت انتخاب کرده‌ای تا قیمتشان را زنده ببینی. به‌جای جست‌وجوی هر بار، نمادهای موردنظرت یک‌جا جلوی چشمت می‌مانند.
ستون‌هایی که معمولاً نشان می‌دهد:
نکتهتفاوت «آخرین قیمت» و «قیمت پایانی» اولین چیزی است که تازه‌کارها را گیج می‌کند. آخرین قیمت، قیمت آخرین معامله است؛ قیمت پایانی میانگین وزنی معاملات روز است که با حجم مبنا تعدیل می‌شود. توضیح کاملش در حجم مبنا و قیمت پایانی است.
دیدبان «بازار باشه» همین کار را مستقل از کارگزاری انجام می‌دهد و می‌توانی روی قیمت هدف هشدار بگذاری.
صفحهٔ نماد تابلوی کامل یک شرکت در لحظه است. چهار ناحیه دارد:
شکل‌گرفتن صف و رفتار درست در برابرش را در صف خرید و صف فروش توضیح داده‌ایم.
پنج فیلد اصلی، که هر پنج‌تا باید قبل از زدن دکمهٔ ارسال یک بار خوانده شوند.
| فیلد | یعنی چه | اشتباه رایج |
|---|---|---|
| نماد | نام نمادی که می‌خری یا می‌فروشی | انتخاب نماد مشابه؛ نمادهای حق تقدم با پسوند «ح» جدا هستند |
| سمت | خرید یا فروش | ثبت خرید به‌جای فروش در عجله |
| تعداد | تعداد سهم، نه مبلغ | زدن مبلغ در فیلد تعداد؛ همین یک خطا سفارش را ده‌ها برابر می‌کند |
| قیمت | قیمت هر سهم به ریال | وارد کردن قیمت به تومان |
| اعتبار سفارش | روز، تا تاریخ معین، یا تا لغو | فراموش‌کردن سفارش باز از روزهای قبل |
دو عدد هم معمولاً بالای برگه دیده می‌شود: قدرت خرید (پولی که همین حالا می‌توانی خرج کنی) و کارمزد برآوردی. اگر قدرت خرید کمتر از ارزش سفارش باشد، سفارش ثبت نمی‌شود.
هشدارقیمت‌های تابلوی بورس به ریال است. اگر عادت داری به تومان فکر کنی، هر بار قبل از ارسال یک صفر را بشمار. جابه‌جایی ریال و تومان رایج‌ترین دلیل سفارش‌های عجیب تازه‌کارهاست.
برای تازه‌کار، «روز». سفارش با اعتبار روز اگر تا پایان جلسهٔ معاملاتی اجرا نشود خودکار حذف می‌شود و فردا با ذهن باز تصمیم می‌گیری.
مثالسفارش خرید ۱٬۰۰۰ سهم به قیمت هر سهم ۵٬۲۰۰ ریال می‌زنی، یعنی ارزش سفارش ۵٬۲۰۰٬۰۰۰ ریال معادل ۵۲۰٬۰۰۰ تومان. اگر اعتبار را «تا لغو» بگذاری و یادت برود، ممکن است هفتهٔ بعد در قیمتی که دیگر برایت جذاب نیست اجرا شود. با اعتبار «روز» این اتفاق نمی‌افتد.
پرتفوی دارایی‌های توست، گردش حساب پول تو.
پرتفوی برای هر نماد نشان می‌دهد: تعداد سهم، میانگین قیمت خرید، قیمت فعلی، سود یا زیان ریالی و درصدی، و ارزش روز. دقت کن که سود و زیان نمایش‌داده‌شده معمولاً پیش از کسر کارمزد فروش است، پس عدد واقعی‌ات کمی کمتر از چیزی است که می‌بینی.
گردش حساب ورود و خروج پول را ردیف به ردیف نشان می‌دهد: واریز، برداشت، خرید، فروش، کارمزد و سود نقدی. اگر عددی برایت نامفهوم بود، اینجا ریشه‌اش پیداست.
دو نکتهٔ عملی:
حالا که صفحه را می‌شناسی، مسیر کامل ثبت یک سفارش را در اولین سفارش خرید قدم‌به‌قدم ببین.
چون کارمزد خرید و سفارش‌های باز از قدرت خرید کسر می‌شود. اگر سفارشی ثبت کرده‌ای که هنوز اجرا نشده، پولش رزرو شده است. با لغو آن سفارش، قدرت خرید آزاد می‌شود.
چون در قیمتی که گذاشته‌ای طرف مقابل نبوده. سفارش تو در صف می‌ماند تا کسی حاضر شود در همان قیمت معامله کند. اولویت هم اول با قیمت بهتر است و بعد با زمان ثبت.
بله، تا وقتی اجرا نشده می‌توانی قیمت یا تعداد را ویرایش یا کل سفارش را حذف کنی. توجه کن که ویرایش قیمت معمولاً نوبت تو در صف را به آخر می‌برد.
احتمالاً کارگزار ناظر آن نماد کارگزاری دیگری است. با ثبت درخواست تغییر کارگزار ناظر در همین پنل حل می‌شود؛ شرحش در انتخاب کارگزاری آمده است.
در بیشتر سامانه‌ها بله، سفارش را ثبت می‌کنی و در مرحلهٔ پیش‌گشایش روز بعد وارد سامانهٔ معاملات می‌شود. ساعت دقیق مراحل بازار در ساعت معاملات و مراحل بازار آمده است.