اولین سفارش خرید؛ از پرکردن فرم تا تسویه
اولین سفارش خرید پنج تصمیم دارد: چه نمادی، چند سهم، در چه قیمتی، با چه اعتباری و با چه مبلغی. سفارشت را محدود بزن (یعنی خودت قیمت بگذار)، حواست باشد که ارزش سفارش باید دست‌کم ۵ میلیون ریال معادل ۵۰۰ هزار تومان باشد، و بدان که سهم خریداری‌شده همان روز در پرتفوی می‌نشیند ولی وجه فروش دو روز کاری بعد قابل برداشت است. رفت‌وبرگشت کامل سهام حدود ۱٫۲۵٪ کارمزد و مالیات دارد که همان اول باید در محاسبه‌ات باشد.
قبل از زدن دکمهٔ ارسال چه چیزهایی باید آماده باشد؟
پنج چیز. اگر یکی‌شان نباشد، سفارش یا ثبت نمی‌شود یا اشتباه ثبت می‌شود.
- کد بورسی صادرشده و کد آنلاین فعال در همان کارگزاری.
- پول در حساب کارگزاری. واریز از درگاه پرداخت داخل پنل انجام می‌شود و معمولاً آنی است.
- نماد درست. نام نمادها شبیه هم است و نماد حق تقدم با پسوند «ح» چیز دیگری است.
- قیمت هدف. قبل از باز کردن فرم تصمیم بگیر در چه قیمتی حاضری بخری.
- مبلغی که حاضری از دست بدهی. اولین خرید، خرید تجربه است؛ با کل پس‌اندازت شروع نکن.
سفارش محدود بزنم یا بهترین قیمت؟
برای اولین سفارش، محدود. سفارش محدود یعنی خودت قیمت را می‌نویسی و معامله فقط در همان قیمت یا بهتر از آن انجام می‌شود.
بعضی سامانه‌ها گزینه‌ای با عنوان «بهترین قیمت» یا «قیمت بازار» دارند که سفارش را روی بهترین مظنهٔ طرف مقابل می‌گذارد. سریع است، ولی در نمادهای کم‌عمق ممکن است چند پله بالاتر از چیزی که انتظار داشتی پر شود.
| ویژگی | سفارش محدود | بهترین قیمت |
|---|---|---|
| قیمت | خودت تعیین می‌کنی | بهترین مظنهٔ موجود |
| سرعت اجرا | ممکن است در صف بماند | معمولاً فوری |
| ریسک قیمت | ندارد؛ بالاتر از قیمت تو پر نمی‌شود | در نماد کم‌عمق گران‌تر از انتظار |
| مناسب | تازه‌کار و خرید برنامه‌ریزی‌شده | خروج سریع در شرایط خاص |
نکتهدر نمادی که صف خرید دارد، سفارش محدود روی سقف دامنه ثبت می‌شود و تو ته صف می‌ایستی. اولویت تخصیص اول قیمت است و بعد زمان؛ منطق صف را در صف خرید و صف فروش آورده‌ایم.
حداقل و حداکثر سفارش چقدر است؟
حداقل ارزش هر سفارش ۵ میلیون ریال (۵۰۰ هزار تومان) است. این یعنی تعداد ضربدر قیمت هر سهم باید از این مبلغ کمتر نباشد.
دو استثنا:
- اگر کل دارایی تو در یک نماد کمتر از این مبلغ باشد، می‌توانی همهٔ آن را در یک سفارش بفروشی.
- سفارش خرید در روز عرضهٔ اولیه و معامله در بعضی اوراق و ابزارها قواعد جداگانه‌ای دارد.
حداکثر حجم هر سفارش هم بر اساس قیمت سهم پلکانی است؛ سهم ارزان‌تر سقف تعداد بالاتری دارد. اگر بیشتر از سقف لازم داشتی، چند سفارش پشت سر هم می‌زنی.
یک مثال عددی کامل با کارمزد چطور است؟
فرض کن می‌خواهی ۱۰ میلیون تومان سهم یک شرکت بورسی بخری و بعداً در همان قیمت بفروشی.
مثالارزش خرید ۱۰٬۰۰۰٬۰۰۰ تومان. کارمزد خرید سهام بورس تهران ۰٫۳۷۱۲٪ است، یعنی ۳۷٬۱۲۰ تومان؛ پس کل پرداختی ۱۰٬۰۳۷٬۱۲۰ تومان می‌شود. حالا اگر دقیقاً در همان قیمت بفروشی، سمت فروش ۰٫۸۸٪ کسر دارد (که مالیات ۰٫۵٪ فروش داخل همین عدد است)، یعنی ۸۸٬۰۰۰ تومان؛ و ۹٬۹۱۲٬۰۰۰ تومان به دستت می‌رسد. جمعاً ۱۲۵٬۱۲۰ تومان، یعنی حدود ۱٫۲۵٪، بابت رفت‌وبرگشت داده‌ای. برای اینکه فقط سربه‌سر شوی، ارزش سهمت باید به حدود ۱۰٬۱۲۶٬۲۰۰ تومان برسد، یعنی نزدیک ۱٫۲۶٪ رشد.
سه نتیجهٔ عملی از همین مثال:
- نوسان‌گیری روزانه با کارمزد جنگ نابرابری است. هر رفت‌وبرگشت از همان اول ۱٫۲۵٪ عقب است.
- کارمزد صندوق‌ها بسیار کمتر است و واحدهای صندوق از مالیات معاف‌اند؛ برای همین اولین خرید بسیاری از تازه‌کارها صندوق است. مقایسهٔ کامل نرخ‌ها در کارمزد و مالیات معاملات آمده.
- مالیات فروش سهام ۰٫۵٪ ارزش فروش است، بدون توجه به سود یا زیان، و در همان لحظهٔ معامله خودکار کسر می‌شود. مالیات خرید وجود ندارد.
سفارش را چطور ثبت و پیگیری کنم؟
شش گام:
- نماد را در دیدبان یا جست‌وجو پیدا کن و صفحهٔ نمادش را باز کن.
- سقف و کف مجاز امروز و جدول عرضه و تقاضا را ببین.
- برگهٔ سفارش را باز کن و سمت «خرید» را انتخاب کن.
- تعداد سهم و قیمت هر سهم (به ریال) را وارد کن؛ ارزش سفارش خودکار محاسبه می‌شود.
- اعتبار سفارش را روی «روز» بگذار و ارسال را بزن.
- در بخش «سفارش‌های باز» وضعیتش را ببین: ثبت‌شده، بخشی اجراشده یا کامل اجراشده.
سفارش تا وقتی اجرا نشده قابل ویرایش و حذف است، ولی ویرایش قیمت معمولاً نوبتت را در صف به آخر می‌برد. هر فیلد برگهٔ سفارش را در سامانهٔ معاملات آنلاین شرح داده‌ایم.
بعد از اجرا، پول و سهم کی جابه‌جا می‌شوند؟
سهم همان روز در پرتفوی تو می‌نشیند، اما تسویهٔ وجه T+۲ است: دو روز کاری پس از معامله، پول فروش قابل برداشت می‌شود.
نکتهٔ مهم این است که روزهای تعطیل در شمارش نمی‌آیند. فروش روز چهارشنبه یعنی برداشت در روزهای کاری هفتهٔ بعد. جزئیات درخواست وجه در تسویهٔ T+۲ و برداشت وجه آمده است.
اگر اولین خریدم صندوق باشد بهتر است؟
برای بیشتر تازه‌کارها بله، و دلیلش ریاضی است، نه احتیاط بی‌جا. با ۱۰ میلیون تومان نمی‌شود سبد متنوعی از سهام ساخت، ولی یک واحد صندوق سهامی تو را در ده‌ها شرکت شریک می‌کند. کارمزدش هم چندبرابر کمتر است و از مالیات فروش معاف است.
مسیر خرید صندوق دقیقاً همین مسیری است که خواندی؛ فقط به‌جای نماد شرکت، نماد صندوق را می‌زنی. برای انتخاب صندوق، صندوق بورسی چیست؟ و انواع صندوق را ببین.
پرسش‌های پرتکرار
چرا سفارشم رد شد؟
سه علت رایج: ارزش سفارش کمتر از حداقل مجاز بوده، قیمت خارج از دامنهٔ مجاز امروز بوده، یا قدرت خرید کافی نداشته‌ای. پیام خطای سامانه معمولاً دقیقاً همین را می‌گوید.
سفارشم بخشی اجرا شد؛ تکلیف بقیه چیست؟
باقی‌ماندهٔ سفارش در صف می‌ماند تا اجرا شود یا با پایان اعتبارش حذف شود. می‌توانی همان لحظه هم حذفش کنی.
سهمی که امروز خریدم را می‌توانم فردا بفروشم؟
در حالت عادی بله. سهم از همان روز به نام توست. محدودیت فروش فقط در شرایط خاص نماد، مثل توقف یا بازگشایی، پیش می‌آید.
کارمزد در کدام کارگزاری کمتر است؟
در هیچ‌کدام. نرخ کارمزد مصوب سازمان بورس است و برای همه یکسان؛ فقط طرح‌های باشگاه مشتریان بخشی از سهم خود کارگزاری را برمی‌گردانند. توضیحش در انتخاب کارگزاری آمده.
چقدر باید برای اولین خرید بگذارم؟
مبلغی که اگر نصف شود، برنامهٔ زندگی‌ات به هم نریزد. برای شروع کوچک، با یک میلیون تومان از کجا شروع کنم؟ را بخوان.
خلاصه
- سفارش اول را محدود بزن؛ خودت قیمت بگذار تا بالاتر از انتظارت پر نشود.
- حداقل ارزش هر سفارش ۵ میلیون ریال معادل ۵۰۰ هزار تومان است.
- رفت‌وبرگشت سهام حدود ۱٫۲۵٪ کارمزد و مالیات دارد؛ سربه‌سر شدن حدود ۱٫۲۶٪ رشد می‌خواهد.
- سهم همان روز به نامت ثبت می‌شود، ولی وجه فروش با تسویهٔ T+۲ دو روز کاری بعد قابل برداشت است.
- برای اولین خرید، صندوق هم ارزان‌تر است و هم متنوع‌تر از یک سهم تنها.