پریمیوم هر اختیار دو بخش دارد: ارزش ذاتی (اگر همین الان اعمال شود چقدر ارزش دارد) و ارزش زمانی. ارزش زمانی به این بستگی دارد که بازار انتظار دارد سهم تا سررسید چقدر تکان بخورد. وقتی همه منتظر اتفاق بزرگی‌اند، همین بخش گران می‌شود. نوسان ضمنی همان نوسانی است که از دل قیمت بازار اختیار بیرون کشیده می‌شود؛ عدد مطلقش به‌تنهایی چیز زیادی نمی‌گوید، رتبه‌اش نسبت به گذشتهٔ همان نماد می‌گوید.
از حل معکوس مدل قیمت‌گذاری. سایت با قیمت واقعی یک قرارداد روی تابلو، نرخ بدون ریسک برآمده از اخزا و مشخصات قرارداد (اعمال، سررسید)، مدل بلک‌شولز را برعکس حل می‌کند: به‌جای اینکه نوسان را بدهی و قیمت بگیری، قیمت را می‌دهی و نوسانی که همین قیمت را توضیح می‌دهد بیرون می‌آید. به همین عدد نوسان ضمنی می‌گوییم.
این یعنی نوسان ضمنی نظر خود بازار است، نه یک اندازه‌گیری. اگر خریداران بترسند که خبری در راه است، حاضرند برای همان اختیار پول بیشتری بدهند؛ همان تقاضای اضافه، وقتی از دل مدل بیرون کشیده شود، به‌شکل نوسان ضمنی بالاتر دیده می‌شود، حتی اگر سهم هنوز تکان نخورده باشد.
چون بدون زمینه چیزی نمی‌گوید. نوسان ضمنی ۴۰٪ برای یک نماد آرام مثل یک بانک بزرگ زیاد است، ولی برای نماد پرنوسانی که نوسان تاریخی‌اش دور و بر ۶۰٪ است، همان ۴۰٪ نسبتاً کم به‌حساب می‌آید. مقایسهٔ نوسان ضمنی دو نماد مختلف با هم تقریباً همیشه نتیجهٔ غلط می‌دهد.
برای همین دو مقایسهٔ درست وجود دارد: نوسان ضمنی امروز را با نوسان تاریخی همان نماد بسنجیم (نسبت IV/HV)، یا نوسان ضمنی امروز را با گذشتهٔ خود همان نماد بسنجیم (رتبهٔ نوسان). سایت هر دو را کنار هم می‌گذارد.
رتبهٔ نوسان جای نوسان ضمنی امروز را بین کمترین و بیشترین مقدار تاریخچهٔ همان نماد، روی مقیاس صفر تا صد نشان می‌دهد: نزدیک صد یعنی نوسان ضمنی نزدیک سقف تاریخی است و فروش اختیار پول بهتری می‌گیرد؛ نزدیک صفر یعنی خرید اختیار نسبتاً ارزان است. فرمولش ساده است: (نوسان امروز منهای کمینهٔ تاریخی) تقسیم بر (بیشینهٔ تاریخی منهای کمینهٔ تاریخی)، ضربدر صد.
مشکل رتبه این است که یک روز استثنایی و دور از انتظار در تاریخچه می‌تواند کل مقیاس را کج کند؛ اگر سهم یک‌بار خبر بزرگی داشته و نوسان ضمنی‌اش به‌طور موقت به ۹۰٪ رسیده، رتبهٔ امروز نسبت به آن سقف نادر همیشه پایین به‌نظر می‌رسد. صدک نوسان همین مشکل را حل می‌کند: می‌گوید چند درصد روزهای تاریخچه نوسان ضمنی کمتری از امروز داشته‌اند، پس یک روز استثنایی به‌تنهایی آن را کج نمی‌کند.
تاریخچهٔ لازم برای این دو عدد از قیمت پایانی روزانهٔ قرارداد نزدیک به پول هر نماد ساخته می‌شود و روزبه‌روز انباشته می‌شود. رتبه از پنج روز داده به بعد قابل محاسبه است، ولی تا تاریخچه چند ماهه نشود، سقف و کف تاریخی هنوز نمایندهٔ واقعی نوسان نماد نیستند؛ برای همین کنار رتبه، تعداد روزهای تاریخچه را هم ببین.
مثالنوسان ضمنی یک نماد در شش ماه گذشته بین ۲۵٪ و ۵۵٪ چرخیده و امروز ۴۸٪ است. رتبهٔ نوسان می‌شود (۴۸−۲۵) تقسیم بر (۵۵−۲۵)، یعنی ۲۳ تقسیم بر ۳۰، تقریباً ۷۷. این عدد نزدیک بالای بازه است: فروش اختیار روی این نماد الان نسبت به شش ماه گذشته‌اش پول بهتری می‌گیرد.
اگر همان روز نوسان تاریخی واقعی سهم (از حرکت روزانهٔ قیمتش) ۳۸٪ باشد، نسبت IV/HV می‌شود ۴۸ تقسیم بر ۳۸، یعنی حدود ۱٫۲۶. بالای ۱٫۱۵ در جدول «حکم» را «گران» می‌گذارد: بازار برای نوسانی بیشتر از آنچه سهم معمولاً نشان داده پول می‌گیرد.
یعنی نسبت نوسان ضمنی به نوسان تاریخی (HV)، یعنی نوسان واقعی سالانه‌شدهٔ قیمت پایه در گذشته که از بازده‌های روزانه حساب می‌شود. این نسبت بالای ۱٫۱۵ یعنی بازار برای تکان بیشتری از آنچه سهم معمولاً دارد پول می‌گیرد (گران)؛ زیر ۰٫۸۵ یعنی نوسان ضمنی نسبت به رفتار واقعی سهم ارزان قیمت شده. بین این دو، جدول «حکم» را «منصفانه» می‌گذارد.
این جدول قراردادهای زیر پنج روز به سررسید و خیلی دور از پول را کنار می‌گذارد، چون ارزش زمانی آن‌ها تقریباً صفر است و نوسان ضمنی برآمده از آن‌ها معنایی ندارد. گران بودن نوسان هم همیشه فرصت فروش نیست: گاهی بازار از اتفاقی خبر دارد — مجمع، گزارش فصلی، خبر — که هنوز در نوسان تاریخی دیده نمی‌شود.
| رتبهٔ نوسان | معنا | مناسب برای |
|---|---|---|
| بالای ۷۰ («گران») | پریمیوم نسبت به گذشتهٔ نماد بالاست | فروش اختیار: کاوردکال، اسپرد اعتباری |
| ۳۰ تا ۷۰ («خنثی») | نه گران نه ارزان | تصمیم را بر پایهٔ جهت و نه نوسان بگیر |
| زیر ۳۰ («ارزان») | پریمیوم نسبت به گذشتهٔ نماد پایین است | خرید بیمهٔ سهم یا اختیار خام ارزان‌تر تمام می‌شود |
قاعده این نیست که رتبهٔ بالا همیشه بفروش. قاعده این است که اگر می‌خواهی بفروشی، رتبهٔ بالا پول بیشتری بابت همان ریسک می‌دهد؛ اگر می‌خواهی بخری، رتبهٔ پایین ارزان‌تر تمام می‌شود. جهتی که خودت انتخاب می‌کنی از جای دیگری می‌آید، نه از رتبهٔ نوسان.
هر واحد درصد تغییر نوسان ضمنی، اختیار را به اندازهٔ وگا گران یا ارزان می‌کند؛ همین است که باعث می‌شود بعد از یک خبر بزرگ، اختیار حتی با حرکت درست سهم ارزان شود، چون نوسان ضمنی (که دیگر عدم قطعیت پیش‌رو کمتر شده) افت می‌کند. جزئیات این حساسیت و بقیهٔ گریک‌ها در گریک‌ها: دلتا، گاما، تتا و وگا آمده. برای دیدن اینکه نوسان ضمنی در قیمت‌های اعمال و سررسیدهای مختلف چطور فرق می‌کند، لبخند و ساختار زمانی نوسان را ببین.
نه. فقط می‌گوید بازار انتظار چقدر تکان دارد، نه به کدام طرف. رتبهٔ نوسان بالا می‌تواند هم قبل از یک ریزش بزرگ باشد هم قبل از یک رشد بزرگ.
چون سقف و کف تاریخی هنوز نمایندهٔ واقعی رفتار نماد نیستند. با چند هفته داده، یک روز عجیب می‌تواند کل بازه را جابه‌جا کند؛ هرچه تاریخچه بلندتر شود، رتبه پایدارتر می‌شود.
نه لزوماً. گاهی نوسان ضمنی بالا واقعاً پیش‌خبر یک اتفاق بزرگ است که در نوسان تاریخی هنوز دیده نمی‌شود. رتبهٔ نوسان ابزار قیمت‌گذاری است، نه ابزار پیش‌بینی خبر.
چون بازار برای هر قیمت اعمال جداگانه قیمت می‌گذارد؛ این تفاوت خودش موضوع لبخند نوسان است.