اگر سهمی داری و نگران افت شدید آن هستی، می‌توانی یک اختیار فروش با قیمت اعمال کمی پایین‌تر از قیمت فعلی بخری. حالا هر قدر سهم بیفتد، حق داری آن را با قیمت اعمال بفروشی. کف ارزش موقعیتت «قیمت اعمال منهای پریمیوم» است و این عدد را همین امروز می‌دانی. به این ترکیب بیمهٔ سهم می‌گوییم.
مثل هر بیمهٔ دیگری: حق بیمه می‌دهی و در عوض خسارت بالای یک حد را پوشش می‌گیری. اینجا حق بیمه همان پریمیوم اختیار فروش است و «حد» همان قیمت اعمال.
تا وقتی سهم بالای قیمت اعمال است، اختیار فروش بی‌فایده می‌ماند و سود سهم مال توست، فقط به اندازهٔ پریمیوم کمتر. زیر قیمت اعمال، هر ریال افت سهم با یک ریال رشد ارزش اختیار فروش جبران می‌شود. برای همین خط سود و زیان از آنجا به بعد افقی می‌شود.
کف محافظت برابر «قیمت اعمال منهای پریمیومی که داده‌ای» است. این نکته را زیاد اشتباه می‌گیرند: قیمت اعمال کف قیمت فروش است، ولی کف زیان تو پایین‌تر است، چون حق بیمه را هم از جیب داده‌ای.
مثال۱۰۰۰ سهم داری، هر کدام ۲٬۰۰۰ تومان. یک اختیار فروش با قیمت اعمال ۱٬۸۰۰ تومان و ۶۰ روز تا سررسید را با پریمیوم ۵۰ تومان برای هر سهم می‌خری؛ یعنی ۵۰ هزار تومان می‌دهی.
اگر سهم در سررسید به ۱٬۲۰۰ تومان بیفتد، حق داری با ۱٬۸۰۰ بفروشی. زیان تو ۲۰۰ تومان افت تا قیمت اعمال به‌علاوهٔ ۵۰ تومان حق بیمه است، یعنی ۲۵۰ هزار تومان روی کل موقعیت. بدون بیمه زیانت ۸۰۰ هزار تومان می‌شد. اگر سهم به ۲٬۴۰۰ برسد، بیمه سوخت می‌شود و سودت ۴۰۰ منهای ۵۰، یعنی ۳۵۰ هزار تومان است.
سایت هزینه را به دو شکل نشان می‌دهد تا بتوانی مقایسه کنی. هزینهٔ بیمه پریمیوم اختیار فروش نسبت به قیمت فعلی سهم است و هزینهٔ سالانه همان عدد سالانه‌شده. ستون حداکثر افت می‌گوید از امروز تا کف محافظت چند درصد فاصله است، و احتمال فعال‌شدن می‌گوید بازار چه احتمالی برای رسیدن به آن قیمت قائل است.
سه چیز این هزینه را بالا می‌برد:
همین بند سوم مهم‌ترین قاعدهٔ عملی این درس را می‌سازد: بیمه را قبل از ترس بخر، نه بعد از آن. وقتی افت شروع شده، نوسان ضمنی بالا رفته و قیمت همان بیمه چند برابر شده است.
کالر یعنی هم‌زمان با خرید اختیار فروش، یک اختیار خرید با قیمت اعمال بالاتر هم بفروشی. پریمیومی که از فروش کال می‌گیری هزینهٔ پوت را کم می‌کند و گاهی تقریباً صفر می‌کند. در عوض سود صعودی‌ات تا قیمت اعمال آن کال سقف می‌خورد.
| فقط بیمه (پوت حفاظتی) | کالر | |
|---|---|---|
| هزینهٔ امروز | پریمیوم پوت | پریمیوم پوت منهای پریمیوم کال |
| کف زیان | دارد | دارد |
| سقف سود | ندارد | دارد |
| مناسب برای | وقتی هنوز به رشد امید داری | وقتی فقط می‌خواهی دوره را بی‌خطر رد کنی |
ستون‌های جدول کالر همین را نشان می‌دهند: «هزینهٔ خالص»، «کف»، «سقف سود»، «فاصله تا سقف» و «بازهٔ محافظت». تعریف دقیقشان در واژه‌نامهٔ ستون‌های آپشن است.
یک واقعیت که باید از اول بدانی: در بورس تهران روی بیشتر نمادها اختیار فروش نقدشونده وجود ندارد. تعداد نمادهای دارای قرارداد اختیار محدود است و در میان همان‌ها هم بازار اختیار فروش معمولاً از اختیار خرید رقیق‌تر است. پس بیمهٔ سهم فقط روی چند نماد پرمعامله عملاً شدنی است.
مشاور سبد اختیار سایت اگر روی نماد تو اختیار فروش قابل اجرا نباشد، صریح می‌گوید و دلیلش را هم می‌آورد: یا قراردادی نیست، یا حجم و مظنهٔ دوطرفه ندارد، یا فاصلهٔ مظنه‌اش آن‌قدر پهن است که هزینهٔ ورود منطق معامله را از بین می‌برد.
نکتهاگر بیمه روی نمادت وجود ندارد، دو راه جایگزین هست که هیچ‌کدام معادل کامل نیستند: کم‌کردن اندازهٔ موقعیت، یا فروش بخشی از سهم. هر دو ساده‌ترند و کارمزدشان کمتر است. راهنمای اندازهٔ موقعیت را در اندازهٔ موقعیت و حد ضرر ببین.
هر کدام یک ضعف دارند. حد ضرر رایگان است ولی در بازار ایران ممکن است در صف فروش اجرا نشود؛ یعنی دقیقاً در بدترین روز کار نکند. بیمه هزینه دارد ولی حقی است که در سررسید با درخواست اعمال قابل اجراست و به وجود خریدار روی تابلوی سهم در لحظهٔ افت وابسته نیست.
به زبان ساده: حد ضرر تصمیم است، بیمه قرارداد است. اگر ریسک اصلی تو «قفل شدن نماد در صف فروش» است، بیمه چیزی می‌خرد که حد ضرر نمی‌تواند بدهد. اگر ریسک اصلی تو نوسان عادی است، هزینهٔ بیمه معمولاً نمی‌ارزد.
هر چه نزدیک‌تر به قیمت فعلی، پوشش کامل‌تر و گران‌تر. انتخاب رایج، قیمت اعمالی حدود ۵ تا ۱۵٪ پایین‌تر از قیمت امروز است؛ یعنی می‌پذیری افت کوچک را خودت تحمل کنی و فقط افت بزرگ را بیمه کنی.
سوخت می‌شود، مثل هر بیمهٔ دیگری که از آن استفاده نکرده‌ای. همین هزینه بهای آرامش است و باید از قبل بپذیری‌اش، وگرنه وسط دوره وسوسه می‌شوی بیمه را بفروشی.
بله، ولی آن دیگر بیمه نیست؛ یک شرط مستقیم روی افت سهم است و زیانش تا سقف پریمیوم می‌رود. بیمهٔ سهم فقط وقتی معنا دارد که خود سهم را داشته باشی.
اگر افت اتفاق افتاده و نگرانی برطرف شده، می‌توانی اختیار فروش را روی تابلو بفروشی و بخشی از پوشش را نقد کنی. توجه کن که با بستن بیمه، کف زیان هم از بین می‌رود.