هر قرارداد اختیار دو طرف دارد، ولی فقط یک طرف وجه تضمین می‌گذارد. خریدار پریمیوم را همان روز اول می‌پردازد و همان‌جا کارش با پول تمام می‌شود. فروشنده پریمیوم را می‌گیرد، ولی در عوض تا سررسید یک تعهد روی دوشش می‌ماند؛ بورس برای اطمینان از توان اجرای همین تعهد، بخشی از دارایی فروشنده را بلوکه می‌کند. به این بلوکه شدن وجه تضمین می‌گوییم.
چون ریسک دو طرف قرینه نیست. بیشترین زیان خریدار همان پریمیومی است که پرداخته و هیچ اتفاقی در بازار نمی‌تواند او را بیشتر از این بدهکار کند؛ برای همین از او وجه تضمینی خواسته نمی‌شود. فروشنده اما ممکن است در سررسید بدهکار شود: فروشندهٔ اختیار خرید باید سهم را با قیمت اعمال تحویل بدهد و فروشندهٔ اختیار فروش باید سهم را با قیمت اعمال بخرد، فارغ از اینکه قیمت بازار آن روز چقدر باشد. وجه تضمین دقیقاً برای پوشش همین تعهد است.
دو نوع وجه تضمین داریم که نباید با هم قاطی شوند. وجه تضمین اولیه مبلغی است که در همان لحظهٔ ثبت سفارش فروش بر اساس قیمت آن لحظه بلوکه می‌شود؛ فقط در لحظهٔ باز کردن موقعیت کاربرد دارد. وجه تضمین لازم مبلغی است که بورس در پایان هر جلسهٔ معاملاتی، بر اساس قیمت پایانی همان روز، دوباره محاسبه می‌کند و جایگزین عدد قبلی می‌شود. یعنی وجه تضمین یک عدد ثابت نیست؛ هر روز با حرکت قیمت سهم پایه و قیمت اعمال، دوباره حساب می‌شود.
وجه تضمین به‌ازای هر سهم از دو جزء ساخته می‌شود و بزرگ‌تر آن‌ها ملاک است، بعد در اندازهٔ قرارداد ضرب می‌شود:
برای وجه تضمین لازم، قیمت پایانی خود اختیار هم به هر دو جزء اضافه می‌شود. وقتی قرارداد به ضرر فروشنده حرکت می‌کند، قیمت اختیار بالا می‌رود و وجه تضمین لازم هم با آن بالا می‌رود.
ضریب‌ها را اتاق پایاپای بورس تعیین می‌کند و ممکن است تغییر کنند؛ عدد قطعی هر قرارداد را سامانهٔ کارگزاری‌ات نشان می‌دهد. مهم‌تر از فرمول، شکل رفتار آن است: هرچه سهم پایه پرنوسان‌تر باشد یا قرارداد بیشتر داخل پول برود، وجه تضمین لازم بالاتر می‌رود.
مثالفروشندهٔ یک اختیار فروش با قیمت اعمال ۲٬۰۰۰ تومان هستی، سهم پایه امروز ۱٬۹۰۰ تومان بسته شده (قرارداد ۱۰۰ تومان داخل پول است، پس «مقدار در زیان بودن» صفر است) و قیمت پایانی اختیار ۱۵۰ تومان است. جزء اول: ۲۰٪ × ۱٬۹۰۰ = ۳۸۰ تومان؛ جزء دوم: ۱۰٪ × ۲٬۰۰۰ = ۲۰۰ تومان. بزرگ‌تر یعنی ۳۸۰، به‌علاوهٔ ۱۵۰ قیمت اختیار، می‌شود ۵۳۰ تومان به‌ازای هر سهم؛ برای یک قرارداد ۱۰۰۰سهمی ۵۳۰ هزار تومان. ۷۰٪ آن، یعنی ۳۷۱ هزار تومان، خط کال مارجین است.
اگر فردا سهم به ۱٬۸۰۰ تومان بیفتد و قیمت اختیار به ۲۲۰ تومان برسد، وجه تضمین لازم می‌شود ۳۶۰ + ۲۲۰ = ۵۸۰ تومان به‌ازای هر سهم، یعنی ۵۸۰ هزار تومان؛ باید حساب را با همین عدد جدید بسنجی.
اگر موجودی حساب فروشنده از ۷۰٪ وجه تضمین لازم پایین‌تر بیفتد، اخطار افزایش وجه تضمین — همان کال مارجین — صادر می‌شود. فروشنده باید موجودی را به سطح وجه تضمین لازم برگرداند، یا با بستن موقعیت خودش را از تعهد خارج کند. اگر هیچ‌کدام را انجام ندهد، کارگزاری طبق مقررات خودش می‌تواند موقعیت را رأساً ببندد تا زیان بیشتر جمع نشود.
چون تعهدشان از قبل با یک دارایی دیگر پوشش داده شده است:
| استراتژی | چیزی که پوشش تعهد است | وجه تضمین نقدی جدا لازم است؟ |
|---|---|---|
| کاوردکال | خود سهم، بلوکه تا سررسید | خیر |
| پوت نقد-تضمین (چرخ) | نقد معادل قیمت اعمال × اندازهٔ قرارداد | طبق فرمول بلوکه می‌شود، ولی از همان نقد کنارگذاشته و معمولاً کمتر از آن است |
| فروش اختیار خرید بدون داشتن سهم | — | بله، طبق فرمول بالا |
| فروش اختیار فروش بدون کنار گذاشتن کامل نقد | — | بله، طبق فرمول بالا |
در کاوردکال، اگر سهم اعمال شود، همان سهمی که بلوکه بود تحویل داده می‌شود؛ نیازی به نقد اضافه نیست. در پوت نقد-تضمین، سامانه همان وجه تضمین فرمول بالا را بلوکه می‌کند، ولی چون از روز اول کل نقد لازم برای خرید سهم را کنار گذاشته‌ای، هر افزایش وجه تضمین از همان نقد پوشش داده می‌شود و اگر پوت اعمال شود، پول خرید سهم آماده است.
اگر موقعیت پیش از سررسید بسته شود، وجه تضمین همان لحظه آزاد می‌شود. اگر تا سررسید باز بماند، قرارداد داخل پول باشد و دارنده‌اش درخواست اعمال بدهد، یا نقدی تسویه می‌شود (فقط مابه‌التفاوت) یا فیزیکی (سهم و پول واقعاً جابه‌جا می‌شوند)، همان‌طور که در سررسید و تسویه توضیح داده‌ایم. وجه تضمینی که تا آن روز بلوکه بود، پس از تکمیل تسویه آزاد می‌شود؛ اگر داخل پول نباشد، اختیار بی‌ارزش تمام می‌شود و وجه تضمین بدون هیچ کسری آزاد می‌شود.
چون بر پایهٔ قیمت پایانی همان روز دوباره حساب می‌شود. اگر سهم پایه در جهت ضرر فروشنده حرکت کند، وجه تضمین لازم بالا می‌رود؛ اگر در جهت سود او حرکت کند، پایین می‌آید.
طبق دستورالعمل معاملات اختیار، مهلت معمولاً تا یک ساعت پیش از پایان جلسهٔ معاملاتی روز بعد است و کارگزاری زمان دقیق را در اخطار می‌گوید. اگر تا آن موقع شارژ نکنی یا موقعیت را نبندی، کارگزاری موقعیت را به‌اجبار می‌بندد.
نه، تخمینی است و برای مقایسهٔ ردیف‌ها به کار می‌آید. عدد قطعی هر نماد را کارگزاری‌ات روی حساب واقعی محاسبه و اعمال می‌کند.
نه. خریدار همان روز اول پریمیوم را کامل پرداخته و هیچ تعهد بازی روی دوشش نمانده؛ کال مارجین فقط برای فروشنده معنا دارد.