دلار محاسباتی نرخ دلاری است که اگر واقعاً در بازار برقرار بود، حباب آن ابزار دقیقاً صفر می‌شد. یعنی همان حرف حباب را می‌زند، فقط به‌جای درصد، به زبان نرخ ارز. اگر سکه‌ای دلار محاسباتی ۱۰۰ هزار تومان داشته باشد در حالی که دلار آزاد ۹۰ هزار تومان است، بازار دارد آن سکه را با نرخ دلار ۱۰۰ هزار تومانی قیمت می‌زند. همین یک عدد نشان می‌دهد که طلا از دلار جلو زده یا عقب مانده است.
معکوس فرمول حباب. چون ارزش ذاتی حاصل‌ضرب قیمت جهانی در نرخ دلار است، کافی است معادله را برای دلار حل کنی:
دلار محاسباتی = قیمت بازار × ۳۱٫۱۰۳۵ ÷ (انس جهانی × عیار × وزن)
یک راه کوتاه‌تر هم دارد که همیشه همان جواب را می‌دهد:
دلار محاسباتی = دلار آزاد × (۱ + حباب)
پس دلار محاسباتی و حباب دو روایت از یک واقعیت‌اند. اگر حباب ۱۰٪ باشد، دلار محاسباتی دقیقاً ۱۰٪ بالاتر از دلار آزاد است. مزیت این ستون فقط در خوانایی است: ذهن آدم با «دلار ۱۰۲٫۷ هزار تومانی» راحت‌تر کنار می‌آید تا با «حباب ۱۴٫۱٪».
مثالفرض کن انس جهانی ۲٬۴۰۰ دلار، دلار آزاد ۹۰٬۰۰۰ تومان و سکهٔ امامی در بازار ۵۸٬۰۰۰٬۰۰۰ تومان باشد (همه فرضی). سکه ۷٫۳۲ گرم طلای خالص دارد، پس ارزش ذاتی‌اش حدود ۵۰٬۸۳۳٬۰۰۰ تومان و حبابش حدود ۱۴٫۱٪ است. دلار محاسباتی همین سکه می‌شود ۹۰٬۰۰۰ ضرب‌در ۱٫۱۴۱، یعنی حدود ۱۰۲٬۷۰۰ تومان. با فرمول اول هم همین درمی‌آید: ۵۸٬۰۰۰٬۰۰۰ × ۳۱٫۱۰۳۵ ÷ (۲٬۴۰۰ × ۷٫۳۲). یعنی خریدار سکه عملاً دارد روی دلار ۱۰۲٬۷۰۰ تومانی شرط می‌بندد. ارقام نمونه‌اند، نه قیمت روز.
دلار طلا میانگین دلار محاسباتی ابزارهای کم‌اجرت است، نه یک ابزار خاص. صفحهٔ «حباب طلا و سکه» بازار باشه این عدد را در کارت «دلار طلا (محاسباتی)» از میانگین طلای ۱۸ عیار و ۲۴ عیار می‌سازد و فاصله‌اش با دلار آزاد را زیر همان کارت می‌نویسد، چون این دو هزینهٔ ضرب و تقاضای مصرفی سکه را ندارند و نزدیک‌ترین برآورد بازار طلا از نرخ دلار محسوب می‌شوند.
کاربردش این است: فاصلهٔ دلار طلا با دلار آزاد نشان می‌دهد بازار طلا و بازار ارز تا چه حد هم‌داستان‌اند.
این فاصله یک سنجهٔ وضعیت است، نه سیگنال خرید و فروش. می‌گوید امروز کجا ایستاده‌ای، نه فردا چه می‌شود.
چون بدون آن، حباب منفی فلزات پایه شبیه خطا به نظر می‌رسد. حباب گواهی سپرده با همان منطق حساب می‌شود:
حباب گواهی = قیمت بازار ÷ (قیمت جهانی × دلار آزاد × مقدار کالای هر ورقه) − ۱
ولی یک نکتهٔ مهم هست.
قیمت پایهٔ فلزات پایه در بورس کالا، مثل مس و روی و آلومینیوم، با نرخ مرکز مبادله بسته می‌شود، نه با دلار آزاد. چون نرخ مرکز مبادله پایین‌تر از بازار آزاد است، حباب این کالاها نسبت به دلار آزاد معمولاً منفی درمی‌آید. ستون دلار محاسباتی همان لحظه توضیح می‌دهد چرا: نرخی که بازار با آن قیمت‌گذاری کرده، نزدیک نرخ مرکز مبادله است نه نرخ آزاد. تفاوت این دو نرخ را در بازار دلار: آزاد، مرکز مبادله و حواله و جزئیات حباب گواهی را در حباب گواهی سپرده و دلار محاسباتی باز کرده‌ایم.
نکتهپس حباب منفی در تابلوی گواهی سپرده لزوماً یعنی «ارزان است» نیست. برای فلزات پایه، حباب منفی حالت عادی و ساختاری است. چیزی که معنا دارد، تغییر آن حباب نسبت به روزهای گذشتهٔ خودش است.
برای سه کار، و هر سه مقایسه‌اند نه پیش‌بینی:
سه محدودیت دارد و هر سه مهم‌اند:
نه. دلار محاسباتی یک عدد از گذشته و حال است، نه از آینده. فقط می‌گوید قیمت امروز سکه با چه نرخ دلاری سازگار است. اینکه بازار درست حدس زده باشد یا نه، بعداً معلوم می‌شود.
چون حباب هرکدام فرق دارد. ربع‌سکه به دلایل ساختاری حباب بیشتری دارد، پس دلار محاسباتی‌اش هم بالاتر درمی‌آید. جمع‌بندی درست، میانگین ابزارهای کم‌اجرت است، نه بالاترین عدد جدول.
اگر قیمت سکه ثابت بماند و انس بالا برود، دلار محاسباتی پایین می‌آید؛ چون همان قیمت تومانی حالا با نرخ دلار کمتری توجیه می‌شود. رابطه معکوس است.
بله، با همان منطق. فقط برای فلزات پایه باید یادت باشد که مبنای قیمت‌گذاری داخلی‌شان نرخ مرکز مبادله است، پس دلار محاسباتی‌شان طبیعتاً پایین‌تر از دلار آزاد می‌نشیند. جزئیاتش در نقره و مس: دارایی‌های فراموش‌شده آمده است.