بازچینش یعنی هر چند وقت یک‌بار وزن‌ها را به ترکیب هدف برگردانی: از چیزی که زیادی رشد کرده کمی بفروشی و به چیزی که جا مانده اضافه کنی. این کار سود خلق نمی‌کند، بلکه نمی‌گذارد سبدت بدون اینکه خبردار شوی پرریسک شود. اگر یک سال سبدت را دست نزنی، برندهٔ سال خودش را بزرگ می‌کند و سبد تو کم‌کم شبیه همان یک دارایی می‌شود.
وزن‌ها را از حالت منحرف‌شده به هدف برمی‌گرداند. بگذار روی همان سبد نمونهٔ تخصیص دارایی ببینیم.
مثالسال اول با ۱۰۰ میلیون تومان شروع کردی: ۴۰ میلیون درآمد ثابت، ۲۵ میلیون طلا، ۳۵ میلیون سهامی. فرض کن در یک سال درآمد ثابت ۳۰٪، طلا ۷۰٪ و صندوق سهامی ۱۰٪ بازده داده باشد.
قلم ارزش ابتدا ارزش پایان سال وزن جدید وزن هدف درآمد ثابت ۴۰٬۰۰۰٬۰۰۰ ۵۲٬۰۰۰٬۰۰۰ ۳۹٫۱٪ ۴۰٪ طلا ۲۵٬۰۰۰٬۰۰۰ ۴۲٬۵۰۰٬۰۰۰ ۳۲٫۰٪ ۲۵٪ سهامی ۳۵٬۰۰۰٬۰۰۰ ۳۸٬۵۰۰٬۰۰۰ ۲۸٫۹٪ ۳۵٪ جمع ۱۰۰٬۰۰۰٬۰۰۰ ۱۳۳٬۰۰۰٬۰۰۰ ۱۰۰٪ ۱۰۰٪ سبدی که با ۲۵٪ طلا شروع کردی حالا ۳۲٪ طلاست. بازچینش یعنی حدود ۹٬۲۵۰٬۰۰۰ تومان طلا بفروشی و با آن ۸٬۰۵۰٬۰۰۰ تومان صندوق سهامی و ۱٬۲۰۰٬۰۰۰ تومان درآمد ثابت بخری.
دو روش اصلی و یک راه میانه وجود دارد و هر سه درست‌اند؛ فرقشان در تعداد معامله است.
| روش | قاعده | مزیت | عیب |
|---|---|---|---|
| تقویمی | هر ماه یا هر فصل یا هر سال، بدون توجه به انحراف | ساده، بدون تصمیم لحظه‌ای، قابل‌عادت‌کردن | گاهی بی‌دلیل معامله می‌کنی |
| آستانه‌ای | وقتی وزن یک قلم بیش از ۵ واحد درصد از هدف دور شد | فقط وقتی لازم است معامله می‌کنی | باید سبد را مرتب چک کنی |
| ترکیبی | ماهی یک‌بار نگاه کن، فقط اگر انحراف از آستانه رد کرده بود عمل کن | کمترین معامله با بیشترین انضباط | نیاز به یک عدد آستانهٔ از پیش تعیین‌شده |
روش ترکیبی برای بیشتر آدم‌ها بهترین است، چون هم از وسوسهٔ معاملهٔ روزانه جلوگیری می‌کند و هم نمی‌گذارد انحراف بزرگ سال‌ها بماند. عدد آستانه را قبل از اینکه بازار حرکت کند بنویس، نه وسط ماجرا.
کمتر از چیزی که فکر می‌کنی، اگر با صندوق کار کنی. نرخ‌ها طبق جدول‌های منتشرشده در ۱۴۰۵:
| ابزار | کارمزد خرید | کارمزد فروش | رفت‌وبرگشت |
|---|---|---|---|
| سهام بورس تهران | ۰٫۳۷۱۲٪ | ۰٫۸۸٪ | حدود ۱٫۲۵٪ |
| سهام فرابورس | ۰٫۳۶۳۲٪ | ۰٫۸۸٪ | حدود ۱٫۲۴٪ |
| صندوق سهامی (قابل‌معامله) | ۰٫۱۱۶٪ | ۰٫۱۱۸۷۵٪ | حدود ۰٫۲۳٪ |
| صندوق کالایی (طلا) | ۰٫۱۱۵٪ | ۰٫۱۱۵٪ | حدود ۰٫۲۳٪ |
| صندوق درآمد ثابت | ۰٫۰۱۸۷۵٪ | ۰٫۰۱۸۷۵٪ | حدود ۰٫۰۴٪ |
مالیات ۰٫۵٪ فروش سهام داخل همان ۰٫۸۸٪ است و هنگام معامله خودکار کسر می‌شود؛ واحدهای صندوق‌های سرمایه‌گذاری از این مالیات معاف‌اند. جزئیات بیشتر در کارمزد و مالیات.
مثالهزینهٔ بازچینش همان سبد بالا: فروش ۹٬۲۵۰٬۰۰۰ تومان صندوق طلا حدود ۱۰٬۶۰۰ تومان، خرید ۸٬۰۵۰٬۰۰۰ تومان صندوق سهامی حدود ۹٬۳۰۰ تومان و خرید ۱٬۲۰۰٬۰۰۰ تومان درآمد ثابت حدود ۲۲۵ تومان. جمعاً حدود ۲۰٬۲۰۰ تومان روی سبد ۱۳۳ میلیونی، یعنی ۰٫۰۱۵٪.
اگر همین جابه‌جایی با سهام انجام می‌شد، کارمزد به حدود ۱۱۵٬۷۰۰ تومان (۰٫۰۹٪ سبد) می‌رسید. باز هم کم، ولی شش برابر.
پس ترس از هزینه بهانهٔ خوبی برای بازچینش‌نکردن نیست. ترس درست از زیاده‌روی است: بازچینش هفتگی یعنی ۵۲ بار در سال، و آن‌وقت همین اعداد کوچک جمع می‌شوند.
بازچینش با پول تازه. اگر ماهانه مبلغی به سبد اضافه می‌کنی، به‌جای تقسیم آن به نسبت وزن‌های فعلی، همهٔ پول ماه را به قلمی بده که از هدفش عقب افتاده است. این‌طور هیچ فروشی انجام نمی‌دهی، پس نه کارمزد فروش می‌دهی نه مالیات، و مهلت تسویهٔ دو روزه هم برایت مسئله نیست.
این دقیقاً همان عادتی است که در خرید ماهانه (پله‌ای) ساخته می‌شود و دلیل دیگری است که چرا واریز ماهانه از یک واریز بزرگ سالانه بهتر جواب می‌دهد.
مدل سبدچین روی بازده هفتگی حدود چهار سال ساخته می‌شود و در بک‌تستش هر چهار هفته بازچینش می‌شود، با فرض هزینهٔ معاملهٔ ۱۵ واحد پایه (۰٫۱۵٪) روی گردش. یعنی عددهایی که در صفحه می‌بینی هزینهٔ بازچینش را قبلاً از بازده کم کرده‌اند. افق پیشنهادی همین سبد هم ۶ تا ۱۲ ماه است، نه چند هفته.
در «سبدهای من» هر سبد ذخیره‌شده، رژیم بازار لحظهٔ ذخیره را هم نگه می‌دارد. اگر رژیم بازار از آن زمان عوض شده باشد، بالای سبد هشدار بازنگری می‌بینی. این هشدار «بفروش» نیست؛ یعنی فرضی که سبد روی آن ساخته شده دیگر برقرار نیست و ارزش دارد یک نسخهٔ تازه بسازی و با نسخهٔ قدیمی مقایسه کنی.
هشدارپول فروش سهام و صندوق قابل‌معامله معمولاً دو روز کاری بعد قابل برداشت است، ولی قدرت خرید همان روز آزاد می‌شود. پس برای بازچینش مجبور نیستی منتظر تسویه بمانی؛ جزئیات در تسویهٔ T+۲ و برداشت وجه.
نه لزوماً. در بازار پرروند، بازچینش بازده را کم می‌کند چون از برنده می‌فروشد. کاری که مطمئناً می‌کند کنترل ریسک است: نمی‌گذارد سبد تو بی‌اجازه به یک تک‌دارایی تبدیل شود.
نگاه ماهانه یا فصلی، با شرط آستانه. سالانه هم بهتر از هیچ است. بازچینش پرتکرارتر از ماهانه معمولاً فقط کارمزد اضافه است.
آن دیگر بازچینش نیست، تغییر تخصیص دارایی است و فقط وقتی باید انجام شود که چیزی در زندگی‌ات عوض شده باشد: افق، درآمد، یا نتیجهٔ ریسک‌سنجی.
اول بین کلاس‌ها، بعد داخل کلاس. اگر داخل سهام هم وزن‌ها به‌هم ریخته، سقف وزن هر نماد را از قبل تعیین کن (مثلاً ۱۵٪) و فقط قلم‌هایی را کم کن که از سقف رد شده‌اند.