منحنی بازده یعنی بازده تا سررسید همهٔ سری‌های اخزا، چیده‌شده روی محور سررسید از کوتاه‌مدت تا بلندمدت. اگر سررسید بلندتر بازده بیشتری بدهد، منحنی صعودی است؛ اگر کمتر بدهد، معکوس؛ اگر تفاوت محسوسی نداشته باشند، تخت. شکل منحنی به‌تنهایی یک جمله می‌گوید: بازار امروز فکر می‌کند نرخ‌های آینده از نرخ امروز بالاترند یا پایین‌تر.
هر سری اخزا (مثل اخزا۸۱۵) یک سررسید و یک بازده تا سررسید دارد، همان چیزی که در بازده تا سررسید را خودت حساب کن با فرمولش آمده. وقتی این بازده‌ها را برای همهٔ سری‌های در حال معامله روی محور «روز تا سررسید» بگذاری، یک منحنی به دست می‌آید. چون سررسیدهای واقعی بازار پراکنده‌اند نه دقیقاً روی ۳، ۶ و ۱۲ ماه، صفحهٔ منحنی بازدهٔ سایت از روی این نقطه‌ها یک منحنی هموار (کالیبره‌شده) می‌سازد و نرخ سررسیدهای استاندارد را از آن می‌خواند تا مقایسه ساده بماند. همهٔ بازده‌ها به روش مؤثر (مرکب) سالانه شده‌اند.
شیب یعنی فاصلهٔ بازده بلندمدت از کوتاه‌مدت، به واحد پایه (هر ۱۰۰ واحد پایه یعنی یک درصد). سایت بازده بلندترین سررسید منحنی را منهای کوتاه‌ترین می‌کند؛ اگر فاصله بیش از ۵۰ واحد پایه باشد منحنی را صعودی یا معکوس می‌نامد و کمتر از آن را تخت. سه حالت دارد:
| شکل منحنی | یعنی چه | پیام بازار |
|---|---|---|
| صعودی (عادی) | سررسید بلند بازده بیشتری می‌دهد | بازار انتظار دارد نرخ آینده از امروز بالاتر یا برابر بماند؛ حالت طبیعی بیشتر بازارهای بدهی |
| تخت | بازده کوتاه و بلند تقریباً یکی است | بازار در ابهام است یا انتظار تغییر محسوس نرخ ندارد |
| معکوس | سررسید بلند بازده کمتری می‌دهد | بازار انتظار دارد نرخ‌های آینده از امروز پایین‌تر بیایند |
مثالفرض کن بازده اخزای سه‌ماهه ۴۰٪ سالانه باشد و بازده اخزای یک‌ساله ۳۴٪. فاصله ۶۰۰ واحد پایه به نفع کوتاه‌مدت است، یعنی منحنی معکوس است: بازار امروز حاضر است برای پول یک‌ساله نرخ کمتری بگیرد، چون انتظار دارد نرخ‌های آینده افت کنند. اگر همین دو عدد برعکس بود (سه‌ماهه ۳۴٪ و یک‌ساله ۴۰٪)، منحنی صعودی می‌شد.
در بازارهای بزرگ و عمیق، منحنی معکوس معمولاً نشانهٔ انتظار افت نرخ بهره یا کندشدن اقتصاد در آینده خوانده می‌شود؛ سرمایه‌گذاران بلندمدت حاضرند نرخ کمتری بپذیرند چون فکر می‌کنند فرصت نرخ بالای امروز به این زودی‌ها تکرار نمی‌شود. بازار اوراق ایران کوچک‌تر و کم‌عمق‌تر از بازارهای بزرگ جهانی است، پس این تفسیر را باید با احتیاط بیشتری خواند؛ ولی مکانیزم پایه‌اش همان است: شیب منحنی، انتظار جمعی خریداران و فروشندگان اخزا از مسیر نرخ‌هاست، نه یک عدد تصادفی.
از کانال نرخ تنزیل، وقتی سطح کلی منحنی (نه فقط شیبش) بالا می‌رود، ارزش امروز سودهای آیندهٔ شرکت‌ها در مدل‌های ارزش‌گذاری پایین می‌آید؛ همان کانالی که در اوراق بدهی چیست؟ توضیح داده شد.
بازده حقیقی یعنی بازده اسمی اخزا منهای آخرین نرخ تورم سالانهٔ رسمی مرکز آمار. اگر این عدد مثبت باشد، قدرت خرید دارندهٔ اوراق دارد بزرگ‌تر می‌شود؛ اگر منفی باشد، بازده اسمی هم نتوانسته کامل جلوی تورم را بگیرد، هرچند از نگهداری پول نقد باز هم بهتر است. منفی‌بودن بازده حقیقی به این معنی نیست که اوراق بد است؛ یعنی اوراق ابزار حفظ نقدینگی و ریسک‌گریزی است، نه ابزار جلوزدن قطعی از تورم — همان نکته‌ای که در تورم با پول نقدت چه می‌کند؟ باز شده.
چهار کارت بالای صفحه خلاصهٔ بازار اخزا هستند: نرخ بدون ریسک سالانه با منبعش، شیب منحنی به واحد پایه، بازده حقیقی در کنار تورم رسمی، و تعداد اوراقی که وارد محاسبه شده‌اند. پایین‌تر نمودار منحنی، چند جملهٔ تفسیر قاعده‌محور، نرخ سررسیدهای استاندارد و جدول اوراق خزانهٔ در حال معامله می‌آید، با ستون‌های نماد، سررسید، روز تا سررسید، قیمت، بازده تا سررسید، دیرش و حجم. دادهٔ این صفحه روزانه به‌روز می‌شود، نه لحظه‌ای؛ اگر منبع جواب ندهد، آخرین نسخهٔ سالم با برچسب «دادهٔ ذخیره‌شده» نمایش داده می‌شود تا صفحه خالی نماند.
ستون دیرش که در جدول می‌بینی، حساسیت قیمت هر ورقه به تغییر نرخ بهره را نشان می‌دهد؛ توضیح کاملش در ریسک نرخ بهره و دیرش آمده.
چون از معاملهٔ واقعی سری‌های اخزا در فرابورس ساخته می‌شود، نه یک عدد ثابت؛ هر روز معاملهٔ جدید، بازده تا سررسید هر سری را کمی جابه‌جا می‌کند.
منحنی با همان چند نقطه ساخته می‌شود. سری‌هایی که بازده‌شان بیرون از بازهٔ معقول بازار ریالی است کنار گذاشته می‌شوند و منحنی کالیبره‌شده جهش یک ورقهٔ کم‌حجم را صاف می‌کند؛ اگر منحنی ساخته نشود، صفحه نقطه‌ها را مستقیم از خود اوراق می‌کشد و این را زیر نمودار می‌گوید.
نرخ سود بانکی را شورای پول و اعتبار تعیین می‌کند و مصوب و ثابت است؛ منحنی بازده هر روز از معاملهٔ واقعی خریدار و فروشنده در بازار ساخته می‌شود، پس تصویر زنده‌تری از قیمت واقعی پول است.
نرخ بدون ریسکی که همین‌جا می‌بینی، در بقیهٔ سایت هم استفاده می‌شود: شارپ سبد، قیمت‌گذاری اختیار معامله و بهرهٔ ضمنی قراردادهای آتی بورس کالا همه از همین یک منبع می‌خوانند.